Selçuk Duranlar
TARIM ÜRÜNLERİ
Yayın Tarihi: 29 Eylül 2022, Perşembe
Diğer Yazıları

Tarım ürünlerinin birçoğunda yeni hasat dönemine kadar ürün miktarı sabittir. Bu nedenle, üretim miktarı ancak bir dönemden diğerine değişebilir. Yine birçok tarım ürününde, iki hasat dönemi arasında bir yıllık bir süre vardır. Meyvecilikte ise bir yıldan diğerine ürün miktarını arttırtmak mümkün olmayıp, yeni meyvelikler yetiştirmek yıllar alabilmektedir. Bu sektördeki oluşacak fiyat ve miktar ilişkisi, örümcek ağı (cobweb) teorisiyle açıklanmaktadır.

Bu piyasada, arz miktarını istenildiği anda arttırmak mümkün olmayıp hasattan sonra oluşacak fiyat düzeyi, üreticinin bir yıl sonraki üretim kararını belirleyecektir. Diğer taraftan her dönemde piyasa arz ve talebini eşitleyecek bir fiyat oluşmaktadır. Ürün miktarının tamamı satılmakta, ancak aynı fiyat düzeyinden daha fazla mal satmak mümkün olmamaktadır. Diğer taraftan, tarım ürünlerine olan talebin gelir esnekliği düşüktür. Tüketim harcamaları içinde gıdaya ayrılan pay, gelir düzeyinin genel değişimiyle doğru orantılı olarak artış yada azalış göstermez. Doğal olarak talep düzeyi, aşağı ve yukarı doğru değişmeyeceği için, arzın aritmetik olarak artması veya azalması, fiyatları geometrik olarak azaltacak veya arttıracaktır. Bu durum, literatürde “Bolluk Paradoksu (King Kanunu)” olarak ifade edilmekte ve çiftçilerin üretimin iyi hava koşulları sonucu bol olduğu yıllarda, satış gelirlerinin azalmasıyla açıklanmaktadır. Tarımsal üretimde doğa koşullarının egemen olması nedeniyle, arz esnek değildir.

Tarımsal üretimde temel üretim faktörü olan toprağın sınırlı olması, üretim miktarını zorunlu olarak sınırlandırmaktadır. Bu nedenle, kullanılan diğer üretim faktörleri olan emek ve sermaye arttırılsa bile, üretim miktarı sınırlı bir ölçüde yükselmektedir. Üretimin istenen koşullarda ve sürede arttırılması mümkün olmamasının yanında, ekilen araziden elde edilecek üretimin gerçek değeri, mevsim etkilerine, üreticilerin bilgi ve yeteneklerine bağlı olarak geniş ölçüde değişecektir. Tarımsal işletmelerin küçük ve çok parçalı olması, büyük işletmeler karşısında rekabet edebilme imkanını sınırlamaktadır. Diğer taraftan, pazarlama ağlarının yetersizliği, üretici örgütlenmesinin düşük olması, tarımsal eğitim, öğretim ve yayın koşullarında yaşanan yetersizlikler, üretim faaliyetlerinin pazar koşullarına uygun olarak gerçekleşememesine neden olmaktadır. Üretim faktörlerinin etkin kullanılmaması, sonuç olarak verimlilik ve üretici gelirlerinin giderek azalmasına neden olmaktadır. Diğer taraftan, genel olarak dünya tarımsal üretim, sanayi ve ticaretinde, gittikçe büyük ölçeğe ve çokuluslu şirketleşmeye doğru bir kaymanın, söz konusudur.

Fiyat yükselmesinin ardında; nüfus artışı, beslenme biçimindeki değişiklikler, yüksek taşıma maliyetleri ve bio-yakıtlara doğru kayış olduğu görülmektedir. Temel faktör aslında nüfus artışıdır ve yüzyıl ortasında dünya nüfusunun artacağı tahmin edilmektedir. Fiyatı arttıran başka bir neden de, özellikle Hindistan ve Çin gibi GOÜ’lerin gerçekleştirdiği ekonomik büyümedir. Zenginleşen nüfus, daha çok et ve işlenmiş gıda tüketmektedir. Diğer taraftan nüfus artışı, iklim değişikliği üzerinde olumsuz bir etkide bulunmakta, bu ise fiyatları dolaylı olarak etkileyen başka bir faktör haline gelmektedir. Çin ve sahra altı Afrikada’ki hızlı çölleşme, daha çok sel baskınına ve yağış rejiminde değişikliğe neden olmakta, bu değişiklikler ise, tarımsal üretim üzerinde olumsuz etkide bulunmaktadır.

Birkaç ülkenin piyasada panik haldeki satın almaları ise, arz ve talepten bağımsız olarak fiyatların yükselmesine neden olmaktadır. Enerji maliyetlerindeki artış, taşıma maliyetleri üzerinde de artış yapmakta, bu ise gıda fiyatlarına yansımaktadır. Yine enerji fiyatlarındaki yükseliş, gübre gibi girdi fiyatlarının yanında gıda piyasasındaki işleme, depolama gibi maliyetleri de, yükseltmektedir. Kuraklıktan dolayı gıda üreticisi ülkelerde, üretim miktarları düşmüştür. Gıda fiyatlarındaki düşüşler, tarımsal yatırımları azaltmış bu ise üretim miktarları üzerinde olumsuz bir etki yapmıştır.

Kaynakça: CAN M., “Dünya Gıda Fiyatlarının Yükselmesinin Piyasa Yapısıyla İlgisi; Artış Nedenleri Sonuçları ve Türkiye Ekonomisi Üzerindeki Etkileri” Maliye Dergisi  Sayı 155 s:87 Temmuz-Aralık 2008

DİĞER YAZARLAR
ERCAN KERMAN
İNSANLIĞIN RUHSAL KIŞI
Ahmet Acaroğlu
KİM  ÖĞRETTİ  ALFABEYİ ? 
Recep ÇINAR
Devlet Adamlarına Öğütler!
Zafer Dereli
FİİLEN ÜST KADROLARIN GÖREVİNİN YAPILMASI O KADROYA SINAVSIZ ATANMA HAKKI VERİR Mİ?
Selçuk Duranlar
KRUVAZİYER TURİZM VE FERİBOT İŞLETMECİLİĞİ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
EMZİRME DÖNEMİNDE ZAYIFLAMAK MÜMKÜN MÜ?
NURAN İKİZ
CEP TELEFONLARINA ARAÇ MODU KONMALI
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
  DAVA ADAMI OLMAK-ROMAN DAVASI
Şükrü Akıllı
DOĞAYA SAHİP ÇIKMAK-KORUMAK BU MUDUR?
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Oz Büyücüsü Filminin Anlattıkları
Numan Özgür METİN
SAKLI GÖL AĞVA ŞİLE GEZİ NOTLARIM
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Deniz BAYAV Atölyesi Resim Sergisi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Hüsnü Sarıgül
Suriyeliler denizde, Mehmetçik Suriye’de
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
ABDULLAH GÜRGÜN
İLHAN KOMAN SAGUSU
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Prof. Dr. Özer ERGÜN
Kurbanda Hijyen ve Gıda Güvenliği Niye Önemli?
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Levent Büdüş
SİS DAĞILINCA
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
KORONAVİRÜS SALGINI SÜRECİNDE KAYGIMIZI YÖNETMEK
Derya Kurbay
Bunun sonu ne olacak?
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK