Recep ÇINAR
Yöneticilerde olması gereken özellikler
Yayın Tarihi: 22 Eylül 2022, Perşembe
Diğer Yazıları

12. Yüzyılda Sicilya'da doğup büyümüş olan Müslüman Bilgin İbn Zafer, bulunduğu yerin kültüründen değil İslâm düşüncesinden beslenmiş ve eserlerindeki hemen bütün göndermelerde sahih kaynaklara dayanmış bir ilim adamı.                                                                                                                                                                                      Hedef noktası hükümdarlık olduğu için, bir hükümdarın/yöneticinin hangi özellikleri taşıması gerektiği üzerinde durur. Hükümdar, bir ülkede mutlak otorite sahibi yönetici anlamına kullanılır. Dolayısıyla bu özellikler tüm yöneticileri kapsar. 

“Adil Hükümdar”  adlı kitabında, bunları maddeler hâlinde sıralar. İlk elde bunlar beş maddeden oluşur: Tevekkül, metanet, sabır, rıza ve zühd. 

Temel dayanağı, iki temel kaynağımız Kur'an-ı Kerim ve Sünnettir. Konularını işlerken diğer kültürlerden, mesellerden (atasözü), fabllardan (öykü) yararlanır. Bu ise konuyu daha iyi anlatabilmek içindir.

İşte Hükümdarların/Yöneticilerin üzerinde taşıması gereken beş özellik:                                                      TEVEKKÜL: Bir hükümdar öncelikle mümin olmalıdır. Düşmanlarına karşı Allah'ın inayetlerinden (yardım) ve lütuflarından (iyi muamele) haz almalı. Adil bir şekilde yönetebilmesi için İslâm'ın kurallarına riayet etmeli. Bir yönetici mutlaka Allah'a tevekkül etmeli ama mutlaka âdil olmalı. İbn Zafer, düşüncesini şöyle ifade eder; 

"Kim ki adaletsizliğe hız verir, o gelişme gösteremez. Kim ki fesattan güç alır, o dayanamaz. Kim ki saltanatını şiddet yoluyla sürdürür, o hükümran olarak kalamaz".

METANET: Bir hükümdarın âdil olduğu bir kere kabullenildi mi, bütün zorluklara katlanmalı, sebatkâr ve cesur olmalı. İbn Zafer'e göre bunun en somut örneği Hz. Peygamberdir. Çünkü o bütün zorluklara göğüs germiş, sonuçta başarılı olmuştur. Hükümdar, başına gelen felâketlerden ötürü çaresizliğe düşmemeli. Allah'ın kendisini daha büyük felâketlerden koruduğuna inanmalı. Hem metanetli, hem de dayanıklı olmalı. Bunun için de sabır gereklidir.

SABIR: Peygamber Efendimizin deneyimlerini ve sünnetini kendisine temel alan İbn Zafer, başarılı bir hükümdarlık için en önemli özelliklerden birinin sabır olduğunu belirtir. Dayanıklılık, ölçülülük ve azimle buluşan sabrı, bütün erdemleri (ahlaken iyiye yönelme) yöneten en üstün erdem olarak kabul eder, İbn Zafer. Sabrı tanımlarken onu oluşturan üç temel unsurdan da söz eder; Merhameti doğuran hoşgörü, Sultanın refahını sağlayan ihtiyatlılık, Tedbir ve öngörü, devleti savunmak için sultanın sebat etmesi, her zorluğa karşı koyabileceği cesaret...

RIZA: İbn Zafer, hükümdara verdiği öğütlerden önemsediklerinden biri de rızadır. Düşmanlarını yenmesi, devletin iktidarını koruması için kaderin gösterdiği yolda bir insanın elinden gelen her gayreti göstermesi gerektiğini belirtir. Eğer başarısızlık söz konusu olursa buna da rıza göstermesini önerir. Kadere boyun eğmeli, çünkü bu, Allah'ın arzu ve iradesidir. Bunu şöyle ifade ede; "Rıza göstererek yönetmek, kanaat tarafından yönetilmekten çok daha iyidir. Buna zorunlu kalmadan önce kendinizi rıza göstermeye alıştırın" der.

ZÜHD: Hükümdarlık sürecinde çok ağır bir yük olan dünyevi iktidarın kibrinden vazgeçmek için yönetimden çekilme ancak zühd sahibi bir sultan olabilir. Dünyanın, güç ve zenginliğin bir hiç olduğunu özellikle vurgular. "İktidarı arzu edenin, ondan feragat etmeyi öğrenmesini de sağlayın" der, İbn Zafer.

İktidar arayışında Allah'a tevekkül etmeyle başlayan süreç, ödüllerini ancak öldükten sonra toplayabileceğini belirtir.

İbn Zafer, eserinde ayrıntılı olarak bütün olumlu ve olumsuzlukları maddeler hâlinde sıralar. Maddelerini yazar ve öğütlerde bulunurken Kur'an-ı Kerim'den ayetlerle açıklar. Sık sık Peygamber’in sünnetine başvurur. Diğer kültürlerin ve uygarlıkların iyi taraflarını alır, örnekler verir. Kimi zaman hayvanlar arasında geçen diyaloglara da başvurur. Bunun örneklerinden biri de Hz. Ali Efendimiz, halife olduktan sonra karşılaştığı zorlukları bir aslan ile üç ayrı renkten olan öküz meselini örnek verir. Kendisi Hazreti Osman ile işbirliği yapsaydı halifeliği zamanındaki zorluklarla karşılaşmayacağını bir ibret örneği olarak verir.  Bugün insanlığın en çok özlemini çektiği “Adil Yönetici” ve “Adil Düzen” değil mi?  Ne diyelim? Allah nasip eder, inşallah. Tabii ki biz layık isek!                                                                                                                       

(3 Mayıs 1469 – 21 Haziran 1527)’de yaşamış tarih ve politika biliminin kurucusu sayılan Floransalı düşünür Niccolo Machiavelli ise; “Eğer bir millet iktidarda bulunan kişilerin şereften, onurdan, ahlaktan yoksun davranışlarını, hırsızlığını yalnızca kendi siyasi görüşünden olduğu için görmezden geliyorsa, o millet erdemini yitirmiştir. Erdemini yitiren millet bir gün vatanını yitirir” diyor!  

Dostça kalın…          

DİĞER YAZARLAR
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE BESLENME
ERCAN KERMAN
TRAFİK
Recep ÇINAR
Din ve Hayat!
NURAN İKİZ
İlle de Söğütlük mü?
Selçuk Duranlar
YEŞİL MUTABAKAT-2
Ahmet Acaroğlu
ŞİDDETİN  ANATOMİSİ 
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
“ÇİNGENE KIZI” MOZAİĞİ UYDURMASI/YAKIŞTIRMASI
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
Zafer Dereli
FAZLA MESAİ KARŞILIĞI BİRİKEN İZİNLERİMİ YURTDIŞINDA KULLANABİLİR MİYİM?
M. ENİS ŞENSEVER
Deniz BAYAV Atölyesi Resim Sergisi (3)
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Küçük Prens Kitabı ve Sözleri
Şükrü Akıllı
DOĞAYA SAHİP ÇIKMAK-KORUMAK BU MUDUR?
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
Numan Özgür METİN
SAKLI GÖL AĞVA ŞİLE GEZİ NOTLARIM
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Hüsnü Sarıgül
Suriyeliler denizde, Mehmetçik Suriye’de
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
ABDULLAH GÜRGÜN
İLHAN KOMAN SAGUSU
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Prof. Dr. Özer ERGÜN
Kurbanda Hijyen ve Gıda Güvenliği Niye Önemli?
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Levent Büdüş
SİS DAĞILINCA
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
KORONAVİRÜS SALGINI SÜRECİNDE KAYGIMIZI YÖNETMEK
Derya Kurbay
Bunun sonu ne olacak?
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK