TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
ÇERİBAŞI ERKEN SEÇİM İSTİYOR.
Yayın Tarihi: 19 Temmuz 2022, Salı
Diğer Yazıları

 

Çingene/Romanlar,  Türkiye toplumu içinde çok farklı bir kültüre sahip olmanın yanında yaşam kültüründe demokrasi tanımına yabancı değillerdir. Tarihsel uzantılı göçebe/gezginci olmalarının temeli aslen bir zorunluluk idi. Zorunluluk geçim pratikleri ile ilgiliydi. Bu pratiklerinden dolayı Osmanlı hanedanlığı Çingenelerden alınması gereken haraç vergisi olan Cizye vergisini almakta bir hayli zorlanıyordu.   Bu durumu farklı bir vergi toplama metodu haline getiren Osmanlı,  Çingenelerin başına Çeribaşı düzeni altında yeni bir yapılanma getirdi. Maksat Çingenelerden yılık haraç vergisini Çeribaşılarını kolaylaştırıcı olarak kullanmak, vergi tahsilatını gerçekleştirmekti.

Osmanlı,  zaman ve mekân içinde yoksullukla boğuşan Çingeneleri, Çeribaşı marifetiyle Çingenelerden elde ettiği gelirleri Osmanlı memurlarına teslim ettiği yazılı belgelerde mevcuttur. Zaman ve mekân içinde Çingenelerden vergi toplama hususu adaleti veya hizmeti sorgulanmış olacak ki, dönem dönem çeribaşı seçimleri yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.

Görülüyor ki, adaletin eşit yürütülmediği, yoksulluğun varlığı, hizmetin para ilişkilerine dönüşmesi insanları demokrasi (!) anlayışını sorgulamasına neden oluyor.

Zaman ve mekân içerisinde saltanat süren Osmanlı hanedanlığı, egemenliği altında bulunan etnik kimliklerin hepsini kul olarak görmekteydi. Osmanlı hanedanlığı Çingenelerin bahar kutlamalarından biri olan Kakava kutlamalarının üçüncü günü yıllık vergi olan Cizye (haraç) için Çingenelerin ekonomik varlıklarına çökmüştür. Gariban Çingeneler gözyaşlarına boğulmuştur.

Ne yazıktır ki, ülkemizde Kangrene dönüşen usulsüzlükler, rant, insan kayırma, yandaş olma, verilmesi gereken yasal hizmeti maddi çıkara dönüştürme, bunlar yetmezmiş gibi biri çıkıp “bu milletin a…….koyacağız” diye ahlaksızca küfür etmesi ,  Türk toplumu olarak üzerimize ölü toprağı serilmiş gibiyiz. Maalesef geldiğimiz durum çok vahim doğruları yazmaktan korkuyor, gelecek kaygısı yaşıyoruz, “aman başıma bir şey gelir mi?”

“Bana dokunmayan yılan bin yaşasın” düşüncesinde olan toplumlar hiçbir zaman aydınlık günler göremezler.  Demokrasi kültürü olgunlaşmamış toplumlar,  içinde bulundukları siyasi rejimin baskısı altında yaşamaya mecbur bırakılmışlardır. Siyasetçinin en sevmediği insan tipi bilinçli ve eğitimli olanlardır. Bu nedenle kendi siyasal, ekonomik düşüncelerinin yanında toplumda kendisinin görmek istediği insan tipini yaratmaya çalışırlar. Romanlar açısından bu pek mümkün değildir. Çünkü çok farklı özgür düşüncelere sahiptirler. Demokrasisi gelişmeyen ülkelerde devleti yöneten siyasetçilerin işleri kolaylaştırıcı olduğu her zaman görülmüştür. Kendilerine özgü demokrasi anlayışı yaratırlar. Osmanlı hanedanlığı benzeri tutum içerisinde bulunurlar. Herkesi kendinin marabası konumuna getirmek isterler. Biat kültürü isterler. Özgür düşünceye gem vurmak isterler.  Demokrasiyi bazen dini referans, sosyal refah, milli-manevi değerler üzerinden yönetim mekanizması geliştirirler.

Demokrasi bazen trene benzetilir. Basın özgürlüğünü savunurken bir yandan da gazetecilerin kendi haklarında yazdıkları eleştiriler aba altında sopa göstermeye kadar varır. Bazen de dolaylı yönden tehdit edilirler. Korku imparatorluğu yaratmak isterler. Birde iktidarların siyasal gücüne sarılan bazı kamu yöneticileri vardır.  Bulunduğu makamı kullanarak /amir konumundan faydalanarak özel yaşamını sıkıntıya sokacak ilişkiler yarattığı çok görülmüştür. Hatta içinde bulundukları makamı şahsi çıkar ve servet zenginliğine dönüştürenler de zaman zaman basına yansımaktadır. Sırtını merkezi hükümete dayayanların yanında yerel yönetimlerin gücünden yararlananlar kraldan çok kralcı olduğu görülür. Demokrasi bunun neresinde? Vicdan ile cüzdan arasında kaldığı kesindir.

Sonuç; “Ahlak”, “Hak”, “hukuk”, “adalet” bunun neresinde?

Çok eskilerde göçebe/gezginci Çingene topluluklarını yöneten çeribaşıları vardı. Geniş anlamda çayır başları, çerge Çingenelerin başıydılar. Çingeneleri ne kadar ahlâklı ve adaletli yönettikleri belirsizdir. Eski göçebe/gezginci Çingeneler başlarında bulunan Çeribaşılarını belli dönemlerde  değişime gider, seçim yapılırdı. Seçim günün koşullarında ne kadar adaletli olduğu bilinmemektedir. Eğitim/ okuma yazma kendileri gibi hep fakir kaldığından kayıt altına alınmadı Romanlar kendi pratikleri içinde seçime gittikleri muhakkaktır. Sonuç olarak adı konan ”seçim” anlayışı vardı. Şimdilerde Çeribaşı sembolik, Roman toplumunda eski saygınlığı kalmadığı gibi itibar yönünden de epey fakirdir. Menzilahir Mahalle çeribaşılarından olan Salih Küçükcivan okuma yazma fakiri olsa da demokrasiyi az çok bilen adamdı. Gerçeği kendisi Roman değildi. Arap kökenli, lakabı “Koçan Sali” idi. Çok küçük yaşta çerge çadırlarına bir şekilde karışmış. Anneme gülümseyerek ” anne bizim Çingeneler çalmış olabilir mi?” annem “niye çalsınlar ki, küçük yaşta kimsesiz bir çocuktu, çalıpta ne yapacaklar, hepimizden fazla esmerdi,  herkeste çocuk vardı, garibim aramızda büyüdü kardeş gibi ona sahip çıktık” demişti.

(FOTO: Gurbet Tutuşturan Gazete Arşivi)

Demokrasi bilincine az çok sahip olan çeribaşı Salih Küçükcivan tahminen 1990’lı yılın başında bir gazeteye verdiği demeçte Hükümetin icraatlarından memnun olmayıp erken seçim istemişti. Küçükcivan ekonomik sıkıntıdan söz ediyor “acilen seçim” diyordu. Küçükcivan gazeteye verdiği demeçte “artık işin şakası kalmadı. Başbakan biran evvel karar vermeli. Ya erken seçime evet, ya da Çeribaşı Mahmut’a (Salih Küçükcivan) para göndermeli. Çünkü beş yılda bir yapılan çeribaşı seçimleri geçimlere yetmiyor. Çingeneler ekonomik zorluk içinde dişini sıkıyor, ekmek lazım. Bazıları fevkinde. Sessizce seçime razı göstereceğiz. Zaten o yüzden ihraçlar, skandallar, gensorular var. Eğer mutlu son şeklinde tecelli ederse” diyerek röportaj müzik eşliğinde sona ermiş. Dikkat çekici bir hususta nakit darlığından da şikâyetçi.  Çeribaşı yaklaşık 27 yıl önce yaşama veda etti. O günkü koşullarda ülke gerçeğine vurgu yaptığı anlaşılıyor. Bu günkü siyasal rejim gereği gensoru, ihraçlar bütünüyle ortadan kalktı.

 “EĞER MUTLU SON ŞEKLİNDE TECELLİ EDERSE”

Ancak skandallar hâlen yerinde duruyor. ‘Milletin a…..’ küfredenler kazanlarını para ile dolduruyorlar. Çeribaşının ve Çingenelerin içinde bulunduğu zor ekonomik koşullar bugün toplumun büyük bir çoğunluğunu kaplamış durumda. Bazıları fevkaladenin fevkinde,  alta kalanın canı çıkıyor, feryat yükseliyor Bu gün Salih Küçükcivan yaşamış olsaydı söyleyeceği tek şey “acilen erken seçim” derdi.

Son sözü kendisinin sözü ile bitirmek gerekirse; “Eğer mutlu son şeklinde tecelli ederse”

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
TEMSİL UYGULAMALARI
Zafer Dereli
EMEKLİLİK TALEBİNDEN  NE ZAMANA KADAR  VAZGEÇİLEBİLİR?
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK