TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
EDİRNE’DE KAKAVA-İĞNE ÖNCE BİZE
Yayın Tarihi: 10 Mayıs 2022, Salı
Diğer Yazıları

Kültür, bireyler arasında farklılıklar, başkalıklar olarak da değerlendirilebilir. Bu başkalıklar toplum içerisinde çeşitli kültürel yapılar olarak karşımıza çıkmaktadır. Kültür,  insan odaklı ilişkiler olduğundan sosyal ilişkilerin gelişmesinde önemli etki sonuçlarını da beraberinde getirmektedir. Kültürü devlet açısından irdelediğimizde kültür farklılıklarını bir arada tutmak için kanuni düzenlemelere gitmenin zorunluluğunu ortaya koymuştur. Bu zorunluluk “kültürün korunması”, “sahip çıkılması” şeklinde olabilmektedir. Devleti oluşturan farklı kimlikli kültürler ve bu kültürün içinde varlık gösteren tüm sosyal kesimler, sosyal kimlikler ortak bir payda içinde toplumun sosyal yapısına yön verebilmektedir.  Kültürel farklılıkları ülkenin renkleri, mozaiği olarak ta kabul etmek gerekir. En önemlisi birlikte yaşama kültürünü, kültürel farklılıklarımıza sahip çıkma ile zenginleştirmenin önemi ortaya çıkmaktadır. Kültürün değişik öğeleri, diğer kültürel özelliğe sahip bireyler arasında etkileyici/ büyüleyici olabilmekte, baskın kültür oluşturabilmektedir. Baskın kültür zamanla sınırları genişleterek insanlığın ortak kültür mirasına dönüşebilmektedir. Baskın kültür anlamında Kakava/Hıdrellez

Ortak kültür mirası kendilerine özgü kimlikleri kenarda bıraktığı, var olan kültürün orijinalliğini tamamen/ kısmen ortadan kaldırabilmektedir. Kültürün ana figürü/ kimliği ortadan kaldırıldığında boyut tamamen kontrolden çıkar, kültür yozlaşmasına evrilir.

Mevsimsel bahar kutlaması olan 5/6 Mayıs Hıdrellez/Kakava Eğlence Şenlikleri ilimizde nüfus bakımından bir hayli fazla olan Roman yurttaşlarımızın folklorik özellikleri ile bütünleşmesi sonucunda 1993 yılı itibariyle Edirne Belediye’nin sahiplenmesi ile çok farklı bir boyut kazanmıştır. Günümüz değerlendirilmesinde Kakava/Hıdrellez kutlamaları orijinalliğini kaybetmiş, ticari emtiaya dönüşmüştür. Edirne Belediyesi Kakava/Hıdrellez Eğlence Şenliklerine sahip çıkması süreklilik kazandırarak kutlamalar geleneksel hale getirilmiştir. Ancak son yıllarda Kakava’yı  Hıdrellez’den ayıran Roman vatandaşların ritüelist uygulamalardan uzak kaldığı görülmektedir. Yani Romanların su ile buluşma pratiği yok olmak üzere olduğu görülmektedir.  Su ile buluşma pratiği Kakava’ın en büyük özelliğidir. Bu pratiklerin yok olması Kakava’yı önemsiz, değersiz ve ilgisiz hale dönüştürür. Şehrin ticari dinamikleri Kakava Kültürüne sadece turizm amaçlı olarak bakmamaları gerekir. Bu yanlışlığı Edirne İl Kültür Müdürlüğü ve Edirne Belediye Başkanlığı’nın basına verdiği açıklamalarda görmekteyiz.

Devletin son zamanlarında yazılı belgelerinde bulunan ve bazen ilgili kurumların açıklamalarında “Roman vatandaşlarımızın kültürlerinin korunması gerekir” şeklinde beyanlarının geçersiz söylemlere dönüştüğünü görmekteyiz.  

Edirne İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bünyesinde bulunan Roman Halk Dansları Topluluğunun da yer alması gerekirken kutlamalarda yer almaması en büyük eksikliktir. Açıkça İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün Roman kültürüne olan ilgisizliğinin göstergesidir.

Kakava/ Hıdrellez kültürünün korunmasına yönelik önemli çaba olarak Edirne Valiliği’ni görmekteyiz. 2016 yılında UNESCO’ ya başvurusu neticesinde 2017 yılında UNESCO’nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’inde yer almasının sağlaması çok önemli bir adımdır. Bu kararın Edirne bağlamında millî kültürümüze, toplumsal yaşama olan katkısı çok büyüktür.

 UNESCO’nun Kakava/Hıdrellez kutlamalarını Somut Olmayan Kültür Mirası Listesi’ne alınmasının ana gerekçesi Çingene/ Roman kültürünün olmasıdır. Roman Kültürü bakımından incelendiğinde Kakava’nın özelliği olan ritüelist kutlamaların Romanlar tarafından gerçekleştirilmediği/ gerçekleşmemesi sorgulanması gerekir. Bu durum açıkça Kakava’nın Somut Olmayan Kültürel Miras kavram ile çelişki yaratmaktadır. Edirne Saray Kazıları nedeniyle bir hayli bir süredir bu alan üzerinde bulunan tarihi Kanuni Köprüsü ulaşıma kapalı olmakla birlikte etrafı tel örgülerle sarılmış durumdadır.   Bu alan Roman yurttaşların su ile buluşma pratikleri olan ritüelist uygulama alanlarıdır. Korona salgını nedeniyle iki yıldır yapılamayan Kakava/ Hıdrellez kutlamaları Kanuni Köprüsü protokol için açıldığı görüldü. Kakava’da protokol diye bir anlayış olmaması gerekir. Belediye başkanımız, ilimiz valisi eşleri ile birlikte köprü üzerinden nehir sularına çiçek bırakmaları güzel ve hoş görüntülerdir. Ancak bu görüntüler Romanlar ve ilimize gelen misafirlerin birlikteliği ile oluşmalıydı. Kanuni Köprüsü ve nehrin bir bölümü nehir kenarına girilebilmesi için açılmalıydı.

İĞNEYİ ÖNCE KENDİMİZE, ÇUVALDIZI SONRA BAŞKALARINA BATIRMAK GEREKİR.

Edirne Belediye Başkanlığı konserlerde Roman mahalli müzisyenlere ve yerel sanatçılara istenilen düzeyde yer vermemesi de büyük bir eksiklikti. Bir anlamda Roman kültürünü görünür kılamadı. Kim kırılır bilemem ama kendim Çingene/Roman kültürün bir parçası olarak gerçekleri yansıtmak zorundayım. Kültürün ana faktörünün yozlaşması zamanla kültür olmaktan uzaklaşır. Konuya sadece ticari emtia olarak bakmamak gerekir. Kakava’yı gönül bağı, sevgi yumağı haline getirmek için kurumlar arası işbirliğinin daha da genişletilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu kadar eleştiriden sonra sıra geldi zurnanın “zart” dediği yere. Devletin kurumlarına sitem etmek veya eleştirmek kolay. İlgili kurumlardan bir açıklama gelir mi, kendilerince bir savunma getirirler mi bilemem. İğneyi önce kendimize, çuvaldızı sonra başka birilerine batırmamız gerekir.

İĞNE ÖNCE BİZE

İlimiz Roman dernekleri bakımından bir hayli fazla ve maşallah çokta bereketli.  Genel olarak dernek isimlerinde “Roman kültürü” tanımlaması bulunmaktadır. Bereketi kendilerine menkul olan Roman dernek başkanları, Roman kültürüne de kafa yormaları gerekir. Siyasetle meşgul olan muhterem dernek başkanları önce kendi alanına bakmaları gerekir.  Roman dernek başkanlarına verin parayı çok güzel bir Kakava eğlencesi organize ederler, ellerine yüzlerine bulaştırır, çadır arkasında sana kaç para kaldı tartışmalarına girerler. Bu tarafı da ayrı bir ticari emtia. Dedim ya kurumları eleştirmek kolay. İğne önce bize.

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
İHRACAT
Zafer Dereli
KALICI BİR REFAH PAYI UYGULAMASI İSTİYORUZ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK