Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
Yayın Tarihi: 13 Aralık 2021, Pazartesi
Diğer Yazıları

Dünya küresel nüfusun artması, besin ihtiyacını karşılamak ve bazı firmaların para kazanma amacıyla tarımsal üretimi arttırma çareleri aranmıştır. 19 .yüzyıl başlarında Karl Bosh organik ve inorganik maddeleri toprağa karıştırarak bitkilerin gelişimi amacıyla gübreleme uygulamasını denemiştir. 20 yıllık bir çalışma sonunda gübreleme çalışması yaygınlaşmaya başlamıştır. Bitkilerin gelişimi için organik(ahır gübresi, yeşil gübre) inorganik kimyasal gübrelerin kullanımı 20. Yüzyılda çok yaygınlaşmıştır. Bitkiler yaşamı için ihtiyaç olan ışık ve CO2 di yaprakları ile, su ve minarelleri de kökleriyle topraktan alırlar. Son yıllarda yapraktan da mineral beslemesi yapılmaktadır.

Bitki gelişimi için toprağa verilen kimyasal gübre ana elementleri AZOT(N), FOSFOR(F), POTASYUM(P) dir. Bunların sülfat ve nitrat bileşikleri tarımda kullanılmaktadır. N, F, P doğada zaten bulunmaktadır. Ancak bitkinin daha verimli olabilmesi için toprakta bu elementler yeterince mevcut değildir. Halen dünyada 78 milyar dolar gübre pazarı bulunmaktadır. Gübre üretimi Çin, Hindistan, ABD, Endonezya, Katar, Kanada, Rusya, Suudi Arabistan tarafından en fazla üretim yapılmaktadır.

Türkiye’de kimyasal gübre üretimi; ilk fabrika 1954 yılında İskenderun’da, ikincisi 1964 yılında İzmit’te kuruldu. Ülkemizde kimyasal gübre üretimi uzun yıllar kamu tarafından yapılmış, 2005 yılından itibaren öelleştirilmiştir. En son özelleştirme 2011’de Cengiz Holding bünyesine katılan Mardin’deki Eti Bakır A.Ş. Mazıdağı Fosfat Tesisleri’dir. Bu tesis 75 milyon ton üretim kapasitesine sahip olup gübre üretim ihtiyacının %80’ini yerli imkanlardan sağlamakta, hatta tesisin kendi elektrik ihtiyacını da karşılaması firma tarafından planlanmıştır. Türkiye’nin Fosfatlı gübre ihtiyacının büyük miktarı(%20) yılda 750 bin ton ile bu tesislerde üretilmektedir. Halen özel sektör 7 fabrika ile üretim yapıp piyasaya satmaktadır. 51 ilde 437 firma gübre ticareti yapmaktadır. Ülkemizde 2020 yılı itibarıyla 7 milyon ton civarında kimyasal gübre kullanılmaktadır. Üretim yapan firmalar yılda ortalama 1,5 milyar dolar civarında ihracat da yapmaktadır.

Kimyasal gübre üretimi ana girdileri doğalgaz, fosfat ve potasyum tuzları ve amonyak, nitrikasit, sülfürik asit..gibi ara ürünlerdir. Bunlardan doğalgaz ana girdisi ve kısmen fosfat ve potas tuzları ithal edilmektedir. Döviz fiyatlarının hızla yükselmesi tarımsal gübre fiyatlarına anormal etki yaratarak çiftçilerin kullandığı gübre fiyatları 10-12 kat artmıştır.

Doğalgaz fiyatlarına son yılda birkaç kez zam yapılmış ancak gübre fiyatlarına uygulanan fiyat artışı bundan çok daha fazla yansıtılmıştır. Diğer yandan son sekiz ayda döviz fiyatlarındaki artışlar otomatik olarak gübre fiyatlarına da yansıtılmaktadır.Halbuki üretim yapan fabrikaların doğalgaz dışında bir yıl önceki hammadde stokları ve üretim stokları depolarında kısmen mevcut olması mümkünken, bu ürünler yeni üretilmiş gibi günlük fiyat olarak piyasaya sunulduğu görülmektedir. Bu uygulama 2021 yılı sonbahar gübre kullanımında çiftçiyi çok zora sokmuştur. Tonu 15,000 TL’ye ulaşan gübre fiyatları yüzünden, orta ve küçük ölçekli birçok çiftçi gübre atamamıştır. Daha kötüsü 2022 tarımsal üretim fiyatları çok daha artacak gibi görünmektedir.

Ne yazık ki gübredeki bu anormal fiyat artışları TBMM’de ciddi manada sorgulanamamıştır.

DİĞER YAZARLAR
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE BESLENME
ERCAN KERMAN
TRAFİK
Recep ÇINAR
Din ve Hayat!
NURAN İKİZ
İlle de Söğütlük mü?
Selçuk Duranlar
YEŞİL MUTABAKAT-2
Ahmet Acaroğlu
ŞİDDETİN  ANATOMİSİ 
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
“ÇİNGENE KIZI” MOZAİĞİ UYDURMASI/YAKIŞTIRMASI
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
Zafer Dereli
FAZLA MESAİ KARŞILIĞI BİRİKEN İZİNLERİMİ YURTDIŞINDA KULLANABİLİR MİYİM?
M. ENİS ŞENSEVER
Deniz BAYAV Atölyesi Resim Sergisi (3)
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Küçük Prens Kitabı ve Sözleri
Şükrü Akıllı
DOĞAYA SAHİP ÇIKMAK-KORUMAK BU MUDUR?
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
Numan Özgür METİN
SAKLI GÖL AĞVA ŞİLE GEZİ NOTLARIM
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Hüsnü Sarıgül
Suriyeliler denizde, Mehmetçik Suriye’de
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
ABDULLAH GÜRGÜN
İLHAN KOMAN SAGUSU
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Prof. Dr. Özer ERGÜN
Kurbanda Hijyen ve Gıda Güvenliği Niye Önemli?
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Levent Büdüş
SİS DAĞILINCA
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
KORONAVİRÜS SALGINI SÜRECİNDE KAYGIMIZI YÖNETMEK
Derya Kurbay
Bunun sonu ne olacak?
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK