Levent Büdüş
OKEY, TAVLA VE SATRANÇ
Yayın Tarihi: 14 Temmuz 2020, Salı
Diğer Yazıları

Oyunların doğasını anlamak çok önemlidir. İnsanlar oyunun kurallarına uyar, oyunun kuralları da kendine bağlı verilerle insanlara birtakım meziyetler yükler. Oyun bağımlılık olur eğer kişinin işine yarıyorsa; ileri boyutlarda insanlar ilgilendiği oyunu oynamasa bile oyundan kazandığı verileri daima tekrar ederek, uygulama alanlarını genişleterek yaşar.

Satrancı genellikle okey, tavla gibi oyunlara karşı hep övmüşlerdir. Bilinen tavla ve okey oyun kuralları yalınlığında insanın insana ağ-kapan kurmasına vesile olamaz ancak satrancın oyun kurallarından oyunun sağladığı edinimin iyiye ya da kötüye kullanılma potansiyeli objektif biçimde sübjektifin niteliğine göre indirilmeyi bekler. Bu satrançtaki madalyonun diğer yüzüdür öyle ki satranç oynayanlar sadece sevgiyi, doğala uygun olanı paylaşmak-geliştirmek için düşünüyorlarmış gibi reklam edilirler! Satranç çözüm üretmeye yarayan zihnin zindeliğine vesile olsa da beynin hangi amaçlar için zinde tutulduğu da önemlidir: ölüme mi yaşama mı; doğaya mı endüstriye mi, güçlenenin masumu daha fazla ezmesine mi?

Altını çizmeliyim ki, satranç iyilik ve kötülük örüntülerinde oynayanın genel kültürüne göre iki ağızlı keskin bıçak gibidir. Tavla ile okeyse yalınlığında insani eğlenceden ibarettir. Kaslarını geliştiren boksör ne için dövüşür veya kung fu felsefesi nedir? Bütün bunlar gizli işler için mi, insanın insanı sömürmesi için mi öğreniliyor yoksa doğanın dolayısıyla insanlığın ruh ve beden menfaatine mi? Cevabı uzun…

İnsanların oynamayı ya da seyretmeyi seçtikleri oyunlar kişiliklerini de yansıtabilir. Şu oyunu oynuyor ya da seyrediyor diye de insanlar yargılanmaz. Ama bir gerçek ki oyunlar zamanla bazı bireylerin davranışsal niteliklerini belirler; biyolojik bedeni tıpkı cinsel hissi, açlık tokluk hissi gibi beynine bana “Oyundan beslenen bir tasarım yap” komutu gönderir, zira biyolojik beden oyun yönünde eylem için hazırdır! Okeyle tavla herkesin bildiği gibi şansa dayalı oyunlardır, futbol da aslında temelinde bir şans oyunudur.

Şans ya da talih doğal elemanların manipülasyonuyla açığa çıkan insan ilişkileri temelinde kurmaca bir kazanç ya da kayıptır. Okey ve tavla gibi oyunlar, içine maddi bir mübadele değeri karıştırılmadığı sürece insanların eğlenmesine vesile olan akla ve mantığa uygun oyunlardır; kişileri sosyalleştirir, arkadaşlık bağlarını kuvvetlendirir. Tavla ve okeyin şans yapısı iyilik ya da kötülük üretmeye aracılık edemez; kuralları kapsamında sosyalliği, dikkati ve emniyeti geliştirmesi için zarlardan ve karıştırılmış taşlardan sadece muamma yaratımı edinir. Bazı insanlar bu oyunları kumar ediyorsa o zaman açmaya çalıştığım oyun kavramı değişiyor. Kumar kavramını açmayı gelecek yazıma bırakıyorum.

Okey ve tavla gibi oyunları oynamak için dikkat ve takip gerekir ama asıl güç zarların veya okeyde çekilen, dağıtılan, atılan taşların daraltılmış muammasındadır. Bu insanın kendinden ibaret olmadığını ve kendi dışında olan doğal gerçekleri düşünmesine faydalıdır. Satrançsa bir insanın kendi başına ne yapıp yapamadığıyla ilgilidir; yalınlığında asosyal bir oyundur. Stratejisi için geniş zamanları, taktikleri için dar zamanları etkin kullanmayı öğretir ve satranç kesinlikle bir beyin sporudur, sadece eğlence değildir. Eğlence oyunlardan daha yukarıda bir kavramdır, bazı oyunları doğurur ama tüm oyunlar eğlenceden doğmaz!

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
TEMSİL UYGULAMALARI
Zafer Dereli
EMEKLİLİK TALEBİNDEN  NE ZAMANA KADAR  VAZGEÇİLEBİLİR?
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK