Derya Kurbay
Deyim ve atasözleri
Yayın Tarihi: 24 Şubat 2020, Pazartesi
Diğer Yazıları

Türkçe'nin oldukça köklü bir dil olduğunu biliyoruz çok geniş coğrafya ve kültür ile iletişimi ile de kelime hazinesi oldukça geniştir. Ama gelgelelim zamanla birçok kelime ve atasözü bambaşka biçimlere bürünmüş. Kelimelere değinmeye kalkarsam bu haftanın yazısı bitmez . O yüzden ben kısaca yanlış bilinen atasözlerine değinmek istiyorum. Bu konuya da nasıl karar verdiğim ile başlamak benim açımdan daha doğru olur .Yazı yazmaya başladığımı duyan bir arkadaşım bu olayı bir atasözü ile tebrik etmek istedi 'ooo yazı yazıyormuşsun. İnşallah seni daha iyi yerlerde görürüz '. Ben mütevazi olmaya çalışınca arkadaşım 'azimle sıçan duvarı delermiş' dedi . Ben durup kaldım 'bir yanlışın var azimle o işi yapan ne alaka duvarı deler? O azimli sıçan yani hayvan olan sıçan duvarı deler olmasın?' Arkadaşım bir düşünüp hak verdi .Niyeti aynıydı belki ama ifadesi yani kelimeleri başkalaşıma uğramıştı ..Bunun üzerine başka atasözlerini de bir düşündüm. Sıkça kullandığımız ama yanlış söylediğimiz atasözlerini ...Örneğin siz küçükken su içeceğiniz zaman başkası da su içmek istediğinde ona hemen 'su küçüğün söz büyüğün 'demez miydiniz? Yıllarca yanlış söylediğimiz bu atasözü, suyu ilk önce içmek için kullanıldı. Aslında su ile bir ilgisi yok bu atasözünün .Sus küçüğün söz büyüğündür doğrusu .Ama ne niyetle ne şekilde ne zaman söz değişip su oldu bilinmiyor .Ya da erkeklerin sıkça kullandığı yüzsüzce bir kadına bakmak için kullandıkları' güzele bakmak sevaptır 'atasözü ..Niyetini bile değiştirmiş bizim insanımız güzele bakmak neden sevap olsun ki ? Güzel bakmak sevaptır asıl olan. Ve yine iyi niyetle söylenmek istediğimiz 'saatler olsun'. Biri duşunu banyosunu ettikten sonra söylüyoruz ona. Ama saatler olsun tam olarak ne demek ? Bir anlamı yok öyle değil mi ? Çünkü onun da doğrusu 'sıhhatler olsun 'dur. Temizlik sağlıktır ne de olsa ..Ya da biri rüyasında gördüğü şeyin gerçekte de olduğunu anlatır ve ona söylenen şey 'aptala malum olurmuş aptal olana malum olmaz , abdal olana, yani ermiş olana malum oluyor. Ve bir türlü şu anki haline anlam verilemeyen bir söz daha.. 'Su uyur düşman uyumaz'. Bu şekli ile ne demek istiyor? Bunu elbet kullanmışsınızdır. Kullanırken hiç düşündünüz mü ne demek bu diye. Düşünüp cevabı bulamayanlar için söylüyorum. Oradaki su sü dür yani askerdir. Asker uyur ama düşman uyumaz demektir bu. Yine arada kullandığımız 'geçti Bolu'nun pazarı sür eşeği Niğde'ye'. Şu anki hali ile de kulağa doğru gibi geliyor. Ama ne yazık ki bu da yanlış.'Geçti Bor'un pazarı sür eşeği Niğde'ye'. Bor, Niğde'nin bir ilçesidir. zamanla Bor olmuş sana Bolu. Yine kelime değişimi yaşanmış bir söz daha.. 'Ana gibi yar Bağdat gibi diyar olmaz' . Bakıldığı zaman çok sapkınca saçma sapan bir söz . Ana gibi yar ne demek?.. Oysa onun doğrusu Ane gibi yar, Ane Bağdat'ta bir uçurumdur .Yar eş anlamlısı uçurum demektir. Böyle bir söz çok alakasız ve sapkınca bir hale bile gelebiliyor. Çok fazla örnek vererek belki sıkılmışsınızdır. Bu yüzden bana içinizden 'kısa kes Aydın havası olsun' da diyebilirsiniz. Ama son kez söylüyorum bu da yanlış .Kısa kes Aydın abası olsun, efelerin giydiği kısa kıyafete denen aba ..Konuşurken bunca yanlış atasözü kullanıyoruz kelimeleri değiştiriyoruz ama hiçbirimiz farkında bile değil. Çünkü konuşurken dinlerken ne kendimizi ne karşımızdakini duyuyoruz. Onca yıllar öncesinden gelen bu atasözlerimizi değiştirmeyi bırakalım. Çünkü atalarımız çok doğru şeyler söylemiş . Bundan sonra düşünüp kendimizi duyup konuşalım derim. Atasözlerimizi bolca kullanalım yaşatalım derim .Ama doğru şekliyle .. iyi günler dilerim.

DİĞER YAZARLAR
ERCAN KERMAN
ADANA KEBABI
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Numan Özgür METİN
BALKAN GELENEĞİ BOCUK GECESİ
Recep ÇINAR
Müzik ve Sülük!
Selçuk Duranlar
E-TİCARET
Seyide ESEN
İlle de ‘Keşan’ olsun…
Zafer Dereli
EMEKLİLİK TALEBİNDEN  NE ZAMANA KADAR  VAZGEÇİLEBİLİR?
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
   NATO’dan çıkmak -2
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK