Şükrü Akıllı
EDİRNE HELVA SOHBETLERİ
Yayın Tarihi: 17 Şubat 2020, Pazartesi
Diğer Yazıları

Bir Osmanlı eğlence geleneği olan Helva Sohbetleri’nin bu ayki etkinliği geçen Perşembe günü gecesi Meriç Nehri kıyısında  Emniyet Müdürlüğüne ait Polis Bahçesi Tesisleri’nde , Edirne Emniyet Müdürü Sayın Ali Kemal Kurt himayesinde ve Yerel Tarih Grubu’nun katkılarıyla yapılmıştır.

Büyük bir katılımın olduğu Edirne Helva Sohbetleri ve eğlencesi etkinliğinde konuşan Emniyet Müdürü Kurt , Edirne’deki görevlerinin yanı sıra bu kentin tarihsel değerlerine ve geleneklerine sahip çıkma anlayışları ve sorumlulukları gereği bu gecenin organizasyonunu üstlendiklerini ifade ederek, Bu geleneği yaşatma konusunda gayret sarf eden Yerel Tarih Grubuna teşekkür etmiştir.

Etkinlikle ilgili gözlem ve düşüncelerimi paylaşmadan önce,  unutulmaya yüz tutmuş, halkın büyük bir bölümü tarafından bilinmeyen Helva Sohbetleri ve eğlencelerinin tarihsel işlevi konusunda bilgilendirme yapmak isterim.

 Bilindiği üzere Edirne; Osmanlı’ya bir asra yakın(92 yıl) Başkentlik yapmış, sonrasında da önemini korumuş bir tarih kentidir. Bu özelliği ile zengin mutfak kültürünü de günümüze kadar taşıyabilmiştir. Helva Sohbetleri’nin Osmanlı döneminde saray gelenekleri olarak zirvede olduğu dönem Lale devridir.  Kaynaklara göre Osmanlı döneminde mutfaklarda helva özel bir yere sahipti. Bunun için Saray bünyesinde kurulan teşkilatlar dahi vardı. Çalışanların başında da ‘Helvacı Başı’ bulunuyordu. Protokolde de 3. Sırada yer alıyormuş. Saray mutfağında  çok çeşitli helva yapılıyormuş. Malzemeleri de Osmanlı’nın yönetiminde olan bölgelerden getirtiliyormuş.

Edirne helva sohbetleri başkentlik yıllarında, genellikle kışın en soğuk olduğu 90 günlük dönemde Sıra ve İrfane olmak üzere iki şekilde yapılıyormuş.  Sıra,her zaman ve hep beraber toplananlar arasında, İrfane toplantısı da  masrafları ev sahibi ve katılanlarca paylaşılan bir toplantı. Saray ve çevresinin düzenlediği toplantılar biraz resmi havada geçerken, konaklarda ve evlerde yapılan Helva Sohbetleri daha samimi ve neşeli ortamda geçiyormuş.

Akşam yemeğinden sonra başlayan toplantılarda sohbetler yapılır, türküler, maniler söylenir, karşılıklı atışmalar, yetenekli olanlarca  taklitler yapılırmış. Müzik eşliğindeki oyunların yanı sıra Fincan, Yüzük, Arişna, Buğday, Şaşıranlar, Tabur Ateş Oyunu, Tezgah, Sandalye Kapma, Onsekiz Sayı Yazma gibi oyunlar da sohbet toplantılarının değişmez unsurlarıymış. Bu etkinlikler yapılırken diğer tarafta da helvaların buram buram kokusu katılanların iştahını kabartıyormuş.

Helvaların ikramını ve kahvelerin içilmesini müteakip süslü bir tabağa konulan helva müzik eşliğinde genç kızlar veya delikanlılarca  gelecek sohbet toplantısını üstlenecek kişinin önüne  manilerle konuluyormuş. Ardından da o günkü toplantıyı yapana teşekkür babından bir süslü tabak ta ona veriliyormuş. Sohbetin sona ermesiyle ayrılanlara, evdekilere götürmeleri için yenilen helvadan “diş hakkı” ya da” diş kirası“adıyla da bir miktar helva veriliyormuş.

Görünen o ki; beş yüz yıllık geleneğimiz olan helva sohbetleri yapıldığı yıllarda bir tür sosyalleşme ve kültürel iletişim görevini de yerine getiriyormuş. Ancak Balkan Savaşları ardından Birinci Dünya ve İstiklal Savaşı ile yaşanan acılar, göçler, ekonomik sıkıntılar nedeniyle helva sohbetlerinin yapılamadığı ve unutulmaya başlandığı da acı bir gerçektir.

Edirne’de yakın zamanda tekrar yapılmaya başlanması da sevindirici bir gelişmedir.

Şimdi bu bilgileri paylaştıktan sonra dönelim son helva sohbetleri etkinliğine. Öncelikle farklı ve katılanların da gülerek izledikleri, neşelendikleri bir toplantı oldu. Aslına uygun olarak Ercan Kerman arkadaşımızın program sunumu ile icra edildi. Sohbet toplantısı sonunda müzik eşliğinde getirilen helva Edirne Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürü Sayın Bilgin Özbaş’ın önüne bırakılmasıyla gelecek helva sohbetlerinin kimin tarafından organize edileceği de anlaşılmış oldu.

Edirne’nin simgelerinden diyebileceğim, unutulmuş bir geleneği gün yüzüne çıkarma konusunda gayret gösteren Yerel Tarih Grubu Başkanı Sayın Güngör Mazlum’a, emekleri için Sayın Ercan Kerman ve Cengiz Bulut’a, sohbet toplantısını organize eden Edirne Emniyet Müdürü Sayın Ali Kemal Kurt olmak üzere emeği geçen çalışanlarına teşekkür etmek istiyorum.

Bu tarihi gelenekleri ne yazık ki yeni neslimiz bilmiyor. Toplumun her kesimine tanıtılarak yaygınlaştırılması gerektiği inancındayım. Ayrıca Helva Sohbetleri ve eğlencelerinin daha da zenginleştirilerek, Valilik, Belediye, kurumlar ve  STK.ların katkı ve destekleri il turizmene yönelik bir kapı açılması gerekliliğini de vurgulamak istiyorum.

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
İHRACAT
Zafer Dereli
KALICI BİR REFAH PAYI UYGULAMASI İSTİYORUZ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK