Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
Çocuklarda Aşırı Teknoloji Kullanımı; Uyaran Eksikliği
Yayın Tarihi: 11 Ekim 2019, Cuma
Diğer Yazıları

Uyaran eksikliği son zamanlarda karşımıza sıklıkla çıkan bir tablodur. Uyaran eksikliği ya da sosyal uyaran eksikliği otizmle karıştırılabilen bir durumdur. Belirtilerin benzer oluşu ilk olarak akla otizmi getirmektedir. Otizme benzer belirtiler gösteren çocukların sayısı git gide artmaktadır.

Uyaran eksikliği, çocuğun tablet, televizyon gibi teknolojik aletlerle çok fazla zaman geçirmesiyle başlayan, ebeveynin birebir ilgisinin az olduğu olduğu evlerde görülmektedir. Sosyal uyaran eksikliği dediğimiz, ebeveynin ilgisinin az olması ve çocuğun ebeveynlerle kısıtlı iletişimde bulunması ve çocuğun çoğu vaktini teknolojik aletlerle geçirmesidir.

Teknolojik aletler ebeveynlerin işini kolaylaştırmaktadır. İşlerini kolaylıkla halletmek isteyen ebeveynler tablet ve televizyon aracılığıyla çocuğu oyalamayı seçebilmektedir. Elbette ki her daim çocuğuyla birebir ilgilenen, hiçbir iş yapmadan yalnızca çocuğuyla ilgilenen, çocuğuna asla tablet ve televizyon vermeyen ebeveynler olması mümkün değil. Ebeveynlerin de işini kolaylaştırmak için çözüm yolları üretmesi elbette ki çok doğal. Ancak bu çözüm yolu tablet, televizyon veya telefon olduğunda süre kısıtlaması oldukça önemlidir. Saatlerce süren oyalama isteği teknolojiyle sağlanmaya çalışılmamalıdır. Kimi evlerde çocuklar tüm gününü televizyonun karşısında geçirmektedir. Bu çocuklar uyaran eksikliği konusunda risk altındadır.

Çocuklar, gelişirken ve büyürken her türlü tepkiye, sese, davranışa, duyguya ihtiyaç duyarlar. Bir başkasından gelen davranış, sözel ifadeler, jestler, mimikler, tepkiler çocuğun gelişimini desteklemektedir. Özellikle bebeklik döneminde göz teması, tepkiler, temas oldukça önemlidir. Çocukların gelişiminde ebeveyn tarafından verilen her tepki çocukta iz bırakacak adımlar olacaktır. Ancak bu tepkiler minimuma indiğinde çocuğun gelişimindeki izler durmaktadır. Bu nedenle de çocuklarda otizme benzeyen belirtiler artmaktadır.

Uyaran eksikliğinin belirtileri; çocukta sınırlı göz temasının olması, yalnızca belirli zamanlarda göz temasının olması, adıyla seslenildiğinde duymuyor gibi davranması, kimi zamanlar seslenildiğinde tepki vermesi ancak çoğu zaman adıyla seslenildiğinde tepki vermemesi, konuşmanın gecikmesi, çocuğun konuşmasının yaşıtlarına göre geride kalması ya da hiç başlamaması, yaşıtlarıyla arasında gelişimsel olarak fark gözleniyorsa, çocuk yaşıtlarına göre daha geri kalmış ise uyaran eksikliğinden söz edebiliriz. Uyaran eksikliği otizmle sık sık karıştırılabilir. Bu nedenle uyaran eksikliğinde önemli kriter çocuğun, ebeveyniyle az temasta olması ve teknolojiyle fazlaca vakit geçirmesidir.

Uyaran eksikliği durumlarında öncelikle teknoloji kullanımı fazlasıyla sınırlandırılmalıdır. Olabildiğince az kullanılmasına izin verilmelidir. Teknoloji kullanımı kısıtlandıktan sonra ebeveynler çocuklarıyla birebir oyun oynamalıdır. Ev işlerini, işteki görevlerini bir süre iyi planlayıp çocuğuyla vakit geçirmeye özen gösterilmelidir. Oyunun, çocuklarda gelişimi ne denli desteklediğini daha önceki yazılarımda yazmıştım. Bu nedenle oyunun gücü önemsenmelidir. Bunun haricinde çocuğun dil gelişimini desteklemek için nesnelerin adı söylenmelidir, çocuk istediğini işaret ederek söylediğinde istediği nesnenin adı söylenmelidir. Uyaran eksikliğinde bu uygulamalar çocuğun gelişimine katkı sağlamaktadır. Ancak otizmle karıştırıldığından doktor değerlendirmesi oldukça önemlidir. Bu tip belirtiler gözlendiğinde çocuk psikiyatristine başvuruda geç kalınmamalıdır.

DİĞER YAZARLAR
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
Yetişkinlikte sosyal fobi
NURAN İKİZ
Burnundan kıl aldırtmayanlar
Recep ÇINAR
Yılbaşı hazırlıkları tamam!
Tülay Çağlarer
Aşılı çocuk sağlıklı çocuk
ERCAN KERMAN
Aile Hekimliği
Selçuk Duranlar
DÜNYADA HAVA TAŞIMACILIĞI
Derya Kurbay
Eğitim mağdurlarıyız
Zafer Dereli
Rapor sonundaişe başlamadan yıllık izin kullanabilir miyim?
CELİL ÖZCAN
İnsan Hakları Günü kutlu olsun!
Şükrü Akıllı
Edirne Değerlerimiz ( 1 ) Saray İçi- Tavuk Ormanı
Ertan Çekiç
AKIL+KALP= BİLGELİK
Numan Özgür METİN
RESİMLER İLE EDİRNE
Ahmet Acaroğlu
Eğitim sistemimiz üzerine bir değerlendirme
TURAN ŞALLI
ÇİNGENELER VE FALCILIK
Teoman ÖZÇUHACI
ORTAYA KARIŞIK, LEZZETLİ BİR GAP TURU
Burhan Aytekin
Mitolojide Türkler
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
M. ENİS ŞENSEVER
Köy Enstitüleri ve Edirne resimleri
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER