Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
Çocuklarda Aşırı Teknoloji Kullanımı; Uyaran Eksikliği
Yayın Tarihi: 11 Ekim 2019, Cuma
Diğer Yazıları

Uyaran eksikliği son zamanlarda karşımıza sıklıkla çıkan bir tablodur. Uyaran eksikliği ya da sosyal uyaran eksikliği otizmle karıştırılabilen bir durumdur. Belirtilerin benzer oluşu ilk olarak akla otizmi getirmektedir. Otizme benzer belirtiler gösteren çocukların sayısı git gide artmaktadır.

Uyaran eksikliği, çocuğun tablet, televizyon gibi teknolojik aletlerle çok fazla zaman geçirmesiyle başlayan, ebeveynin birebir ilgisinin az olduğu olduğu evlerde görülmektedir. Sosyal uyaran eksikliği dediğimiz, ebeveynin ilgisinin az olması ve çocuğun ebeveynlerle kısıtlı iletişimde bulunması ve çocuğun çoğu vaktini teknolojik aletlerle geçirmesidir.

Teknolojik aletler ebeveynlerin işini kolaylaştırmaktadır. İşlerini kolaylıkla halletmek isteyen ebeveynler tablet ve televizyon aracılığıyla çocuğu oyalamayı seçebilmektedir. Elbette ki her daim çocuğuyla birebir ilgilenen, hiçbir iş yapmadan yalnızca çocuğuyla ilgilenen, çocuğuna asla tablet ve televizyon vermeyen ebeveynler olması mümkün değil. Ebeveynlerin de işini kolaylaştırmak için çözüm yolları üretmesi elbette ki çok doğal. Ancak bu çözüm yolu tablet, televizyon veya telefon olduğunda süre kısıtlaması oldukça önemlidir. Saatlerce süren oyalama isteği teknolojiyle sağlanmaya çalışılmamalıdır. Kimi evlerde çocuklar tüm gününü televizyonun karşısında geçirmektedir. Bu çocuklar uyaran eksikliği konusunda risk altındadır.

Çocuklar, gelişirken ve büyürken her türlü tepkiye, sese, davranışa, duyguya ihtiyaç duyarlar. Bir başkasından gelen davranış, sözel ifadeler, jestler, mimikler, tepkiler çocuğun gelişimini desteklemektedir. Özellikle bebeklik döneminde göz teması, tepkiler, temas oldukça önemlidir. Çocukların gelişiminde ebeveyn tarafından verilen her tepki çocukta iz bırakacak adımlar olacaktır. Ancak bu tepkiler minimuma indiğinde çocuğun gelişimindeki izler durmaktadır. Bu nedenle de çocuklarda otizme benzeyen belirtiler artmaktadır.

Uyaran eksikliğinin belirtileri; çocukta sınırlı göz temasının olması, yalnızca belirli zamanlarda göz temasının olması, adıyla seslenildiğinde duymuyor gibi davranması, kimi zamanlar seslenildiğinde tepki vermesi ancak çoğu zaman adıyla seslenildiğinde tepki vermemesi, konuşmanın gecikmesi, çocuğun konuşmasının yaşıtlarına göre geride kalması ya da hiç başlamaması, yaşıtlarıyla arasında gelişimsel olarak fark gözleniyorsa, çocuk yaşıtlarına göre daha geri kalmış ise uyaran eksikliğinden söz edebiliriz. Uyaran eksikliği otizmle sık sık karıştırılabilir. Bu nedenle uyaran eksikliğinde önemli kriter çocuğun, ebeveyniyle az temasta olması ve teknolojiyle fazlaca vakit geçirmesidir.

Uyaran eksikliği durumlarında öncelikle teknoloji kullanımı fazlasıyla sınırlandırılmalıdır. Olabildiğince az kullanılmasına izin verilmelidir. Teknoloji kullanımı kısıtlandıktan sonra ebeveynler çocuklarıyla birebir oyun oynamalıdır. Ev işlerini, işteki görevlerini bir süre iyi planlayıp çocuğuyla vakit geçirmeye özen gösterilmelidir. Oyunun, çocuklarda gelişimi ne denli desteklediğini daha önceki yazılarımda yazmıştım. Bu nedenle oyunun gücü önemsenmelidir. Bunun haricinde çocuğun dil gelişimini desteklemek için nesnelerin adı söylenmelidir, çocuk istediğini işaret ederek söylediğinde istediği nesnenin adı söylenmelidir. Uyaran eksikliğinde bu uygulamalar çocuğun gelişimine katkı sağlamaktadır. Ancak otizmle karıştırıldığından doktor değerlendirmesi oldukça önemlidir. Bu tip belirtiler gözlendiğinde çocuk psikiyatristine başvuruda geç kalınmamalıdır.

DİĞER YAZARLAR
NURAN İKİZ
Turizm ve sahte gıdalar
Recep ÇINAR
Ayasofya!
Levent Büdüş
 MİRASTA ÜÇÜNCÜ KİŞİLER
Ahmet Acaroğlu
 İYİ  ŞEYLER  YAPMALI
Numan Özgür METİN
MİS KOKULU LAVANTA TARLASINDA FOTOĞRAF ETKİNLİĞİ
CELİL ÖZCAN
AMASYA GENELGESİNİN 101. YILI KUTLU OLSUN
TURAN ŞALLI
Evleri yıkılan Romanların çaresizliği
ERCAN KERMAN
KOCA BOZGUN-DOKSANÜÇ HARBİ
Şükrü Akıllı
BU ANLAYIŞLA ÇEVREYE BEDEL ÖDEYECEĞİZ!
Ertan Çekiç
MUTLU ETMEK
İHSAN KÖSE
AZİZ OLMAK
M. ENİS ŞENSEVER
Mavi rengin ustasını yitirdik (3)
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
Pandemi büyük, geç olmadan ciddiye alalım
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
KORONAVİRÜS SALGINI SÜRECİNDE KAYGIMIZI YÖNETMEK
Selçuk Duranlar
YÖNETİM VE YÖNETİCİ
Derya Kurbay
Bunun sonu ne olacak?
Hüseyin Erkin
EDİRNEDE SİYASİ PARTİLER DEMOKRASİSİ…
Zafer Dereli
Rapor sonundaişe başlamadan yıllık izin kullanabilir miyim?
Burhan Aytekin
19 Mayıs 2015 1938 yılında Coşkuyla Kutladığımız 19 Mayıs Gençlik Bayramı
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER