Tülay Çağlarer
Yerel seçimin kazanan kadınları
Yayın Tarihi: 10 Nisan 2019, Çarşamba
Diğer Yazıları

Yerel yönetimlerin belirlendiği 31 Mart 2019 Pazar günü Mahalli İdareler Yerel Seçimleri için milletçe oylarımızı kullandık. Vatandaşlarımızın büyük çoğunluğu vatandaşlık görevlerini yerine getirdi. Bazı illerimizde oy sayım sonuçlarına itiraz edildiğinden henüz seçimler sonuçlandı diyemiyoruz. Yüksek Seçim Kurulu(YSK)’nun açıkladığı son karar tarihi 13 Nisan. Anlaşılan bu haftayı da oy sayımı itirazları, haberleriyle geçireceğiz. İlimizde sonuçlar açıklandı. Kazanan adaylar mazbatalarını aldılar. Edirne Belediye Başkanı Millet İttifakı’nın adayı Recep Gürkan güven tazeledi. Edirne Belediye Meclisi’nin 31 üyesi de belli oldu. Bu sonuçlara göre Edirne Belediye Meclisi’nde 19 CHP, 12 de AK Partili isimler yer alıyor. Yeni Belediye Meclis üyelerini incelediğimde, CHP Meclis üyelerinin çoğunluğunu elinde bulunduruyor. Mecliste 7 kadın üye koltuk bulmuş, bu sayı Meclisin dörtte biri bile değil. Edirne gibi kültür seviyesi yüksek bir şehirde bu oran çok düşük.

Kendilerini tanıtmak istiyorum.

CHP’den giren kadın üyeler:

Filiz Gencan(avukat), Duygu Şener(iş insanı) , Nuray Yılmaz Geldi(iş insanı), Mevlüde Baş(Kuaförlük öğretmeni), Emine Kahyalar(Emekli şube müdürü).

AK Parti’den giren kadın üyeler:

Nergiz İnce(Sigortacı), Pınar Ersaçmış(işletme sahibi).

İl Genel Meclisine baktığımızda ise 28 kişilik üyeden 2 kadının Mecliste yer aldığını görüyoruz. CHP Merkezde ilk sırada Çiğdem Gegeoğlu’nu, AK Parti Merkezde Melek Yörük’ü Meclise sokmayı başardı. Görüldüğü gibi İl Genel Meclisinde de kadın üye çok az.

Bir de ilçeleri düşündüm. Tek tek isimlerini saydım.

Merkez, Enez, Havsa, Keşan, Lalapaşa, Meriç, Süloğlu, Uzunköprü, İpsala. İlçelerden sadece birinde bir kadın ilçe belediye başkanı oldu, Uzunköprü’de.(Nazar boncuğu gibi)

152 yıllık belediyenin ilk kadın başkanı.

Trakya’da tek kadın belediye başkanı. Özlem Becan.

31 Mart seçiminde Özlem Becan’ın rakibi yine bir kadındı. Azbiye Ataş. AK Parti’nin adayı idi. Oy oranları yüzde 56.4. Azbiye Ataş yüzde 36.4 olarak görüldü.

Özlem Becan görevi Avukat Enis İşbilen’den devraldı.

Özlem Becan’ı da tanıyalım.

1981’de Uzunköprü’de doğdu. İl, orta, lise öğrenimini Uzunköprü’de yaptı. Eskişehir İktisat Fakültesi mezunu olup İngilizce’yi Boğaziçi Üniversitesi’nin sertifika programlarını takip ederek öğrendi. Mali Müşavir olarak çalışıyor. Evli ve iki çocuk annesi. 

3 Aralık 2017 tarihinde CHP İlçe Başkanı seçilen ve 15 Ekim tarihinde belediye başkan adayı olmak için istifa eden Özlem Becan, seçim çalışmalarına başladığı günden itibaren “Uzunköprü’ye kadı eli değecek”, “Uzunköprü’nü kızı.”  Sloganlarıyla yöre halkının gönlünü kazandı.

“Burası hepimizindir” anlayışıyla Uzunköprü’yü yöneteceğinin sözünü veren Becan, projelerini şöyle anlattı:

“Şeffaflığa, halka ve meclis üyelerine hesap verme prensibini, vicdanı ve adalete dayalı bir yönetim anlayışı sözü veriyorum.

Kadın erkek birlikte yürüyeceğiz, Uzunköprü’yü ayağa kaldıran projeler üreteceğiz. Danışacağız, kooperatifleşeceğiz. Çünkü, kooperatifleşme yaşadığımız bu ekonomik sıkıntının aşılmasını sağlayacak. Toplumsal katılımı ve sahiplenme duygusunu geliştirecek olan tek modeldir.

Markalaşacağız. Peynirimizi, sütümüzü, kesiğimizi, kaşarımızı Türkiye’ye satacağız.

Organize Sanayi Bölgesi(OSB)’ye evet ama kalkınmanın yolu kooperatifleşmektir. Sizden beklentim bana omuz vermenizdir.

Kadın Güçlendirme ve İstihdam Merkezi kuracağız.

Çocuk Akademisi Projemiz, Engelsiz Yaşam Evi projemiz, Faaliyet ve Meslek Edinme Evi projemiz ile  çocuklarımızı geleceğe daha iyi hazırlayacağız.

Yenilenebilir enerjiyi çok önemsiyoruz.“

Kadınlarımız Cumhuriyetin ilanından sonra ilk defa ne zaman kullandılar diye düşünenlere hatırlatmak istiyorum.

3 Nisan 1930’da Belediye Kanunu’nun kabul edilmesiyle kadınlara belediye seçimlerinde seçme ve seçilme hakkı tanındı.  Kadınlar ilk kez 1930 yılında yapılan belediye seçimlerinde siyasi haklarını kullandılar. Seçimler eylülün başından ekimin 20’sine kadar sürdü. Seçimin sonunda İzmir seçimlerinde Cumhuriyet Halk Fıkrası(CHF)’nın iki kadın adayı olan Hasene Nalan ve Benal Nevzat İstar ile İstanbul seçimlerinde CHF adayı olan Rana Sani Yaver(Eminönü), Seniye İsmail Hanım(Beykoz), Ayşe Remzi Hanım(Beyoğlu), Nakiye Elgün Hanı(Beyoğlu), Latife Bekir Hanım(Beyoğlu), Mersin’den Emine Mebrure Gönen Hanım(CHF), Kayseri’den Ferruh Güpgüp Hanım(CHF)den seçimleri kazanarak belediye meclislerine girdiler.

Böylece cumhuriyet tarihinin ilk kadın meclis üyeleri sıfatına sahip oldular.

Türkiye’nin ilk kadın il belediye başkanı Müfide İlhan Hanımdır. Mersin’in ilk kadın belediye başkanıdır. Onu da hatırlayalım.

Müfide Hanım, 19 Şubat 1911 tarihinde doğdu. Babası teğmen Nafiz Çakmak, Maraşal Fevzi Çakmak’ın erkek kardeşi idi. Çanakkale Conkbayır’ında şehit düştü. Müfide Hanım, çocukluk yıllarını amcası Fevzi Çakmak’ın yanında geçirdi. İlkokulu Ankara’da, Maraşal’in çocuklarıyla okudu. Orta öğretimine Kandilli Kız Lisesi’nde devam etti. Sonra da öğretmen okulunu bitirerek öğretmen oldu. Aslen Mersinli olan Dr. Faruk İlhan ile evlendi. Eşinin babası Galip İlhan, Mersin’in ilk belediye başkanı idi.

Demorkat Parti’nin kurulmasından sonra Dr. Faruk İlhan’a, politikaya atılması önerisi geldi. O hekimlik görevine devam etmek istediğinden öneriyi reddetti. Aynı öneri Müfide Hanım’a da yapıldı. O kabul etti.

14 Mayıs 1950 yılında yapılan seçimleri Demokrat Parti kazandı. Eylül ayında yerel seçimler yapıldı. Müfide Hanım, belediye seçimlerine katıldı ve kazandı.

O dönemde belediye başkanları, belediye meclisi tarafından kendi üyeleri arasından seçilirdi. Seçilen meclis üyeleri, tercihli oylar nedeniyle en yüksek oyu alarak liste başı olan Müfide Hanım’ın hakkını yemediler ve onu başkan seçtiler.

Bu görev bir yıl sürdü. Çevreden, onu ödün vermeye zorlayan baskılar artınca istifa etti.

Bundan sonraki yaşamında sivil toplum kuruluşlarında faaliyette bulundu. 28 Ocak 1996 tarihinde 84 yaşındayken vefat etti.

Cumhuriyetin ilk kadın belde belediye başkanı da Sadiye Hanım’dı.  1930 yılında Artvin’in Yusufeli İlçesinin Kılıçkaya Beldesine Başkan seçildi. 1930-1932 yılları arısında iki yıl bu görevi yürüttü.

Sadiye Hanım’ın hayatıyla ilgili fazla bir bilgi bulunmamaktadır. Babası Çıldır Kaymakamı iken Ermeniler tarafından şehit edilen Ersisli Arslan Bey idi. Ardahanlı malül gazi binbaşı Atabey ile evlendi.

Muhtarlarımızı da unutmayalım.

31 Mart Mahalli İdareler Seçimlerinde başarılı olan bir kadınımız daha var. Edirne’nin tek kadın muhtarı Nesrin Çağlar.

29 yıldır Medrese Ali Bey Mahallesinde yaşıyor, evli ve bir çocuk annesi.

“Mahalleye kadın eli değecek” sloganıyla kampanyasını yürüten Nesrin Çağlar, 3 ay gibi bir zamanda çok sıkı çalışarak Medrese Ali Bey Mahallesinin muhtarı oldu. Çağlar’ın 8 kişilik aza listesinde 5 kadın üye bulunuyor.

Mahalledeki komşularıyla muhtarlık görevine talip olduklarına karar verdiklerini söyleyen Çağlar, “Mahalledeki evleri iki kez gezdim, vatandaşlarımızın desteği ile başardım. Bundan sonra vatandaşlarımızla birlikte mahallemizin tüm sorunlarını çözüp en iyi şekilde yaşamlarını sürdürmelerine destek olacağız. Hep birlikte, herkesin isteklerine karşı ben arada sözcü olarak büyük mercilerle bunları çözmeye çalışacağız.” dedi. Görevi Hasan Alır’dan aldı.

Şimdi yine geçmişe dönüyorum. Cumhuriyet döneminin ilk kadın muhtarını anmak istiyorum.

Türkiye’de kadınlar, Köy Kanunu’nun 20. Maddesinin değiştirilmesiyle köy muhtar ve heyetlerine seçme ve seçilme hakkını kazandılar. Kasım 1933 tarihinde yapılan muhtarlık seçiminde Aydın İli Karpuzlu Nahiyesi Demircidere Muhtarlığını 32 yaşındaki Gül Esin, 500’e yakın oyla kazanarak Cumhuriyet döneminin ilk kadın muhtarı oldu. 11 Aralık 1933’te Halkevi Gazetesi’nde çıkan haber, “Büyük Inkılabın ilk kadın muhtarı, vazifen kutlu ve mutlu olsun.” manşetiyle verilmişti.

Gül Hanımın muhtar seçilmesinde, halk tarafından sevilmesi ve okur-yazar olması önemli bir rol oynamıştır.

Gül Esin, ilk eşini ve 5 erkek kardeşini Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sürecinde kaybetti.

O yıllarda yaptığı hizmetler dikkat çekici.

Karpuzlu Çine arasına yol taş döşemeli yol ve bir köprü inşa edilmesine öncülük etti.

Köye ait hizmetlerin belli bir mekânda görüşülmesi için kaynak yaratıp bir köy odası yaptırdı.

Belli bir yaşın altındaki gençlere kahvelere girip kumar oynamasını yasakladı, avcılık, binicilik ve diğer spor dallarında faaliyet göstermek üzere bir gençler derneği kurdurdu.

Kız kaçırma olaylarını önleyip nikâh işlerini bir düzene soktu.

1990 yılında 89 yaşında vefat etti.

Yine aynı seçimde Kazan köyünde bir kadının da cumhuriyetin ilk kadın muhtarı olarak seçildiği görülüyor. Adı Satı Çırpan. Onun da yaşam öyküsünden bahsedeyim.

1890 yılında Kazan’da doğdu. Savaşın sıkıntılarını yaşamış, cepheye silah taşıyan kadınlarımızdandı. Kurtuluş Savaşı’nda gazi olmuş bir askerin eşiydi. 1935 yılında kadınların ilk kez oy kullandığı Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinde Ankara Milletvekili olarak Meclise girdi. Milletvekili seçildiğinde Kazan köyü muhtarıydı. Muhtarlık mührünü kocasından devralmıştı. Çiftçilikle uğraşan Satı Kadın Mecliste köylüyü temsil etti.

Satı Kadının milletvekili olma hikâyesi çok ilginçtir.

Mustafa Kemal, 1934 yılında Kızılcahamam’a giderken, Kazan’da, halk onu büyük bir coşkuyla karşılar.

Satı Kadın, Atatürk’e soğuk bir ayran uzatır. Köyün muhtarı olduğunu söyler. Atatürk ona kaç yılında doğduğunu sorar. O da “!9 Mayıs 1919” cevabını verir. Atatürk şaşırır, “Sahiden mi?” diye sorar. Satı Kadın, “Ondan evvel yaşamıyordum ki” deyince, Mustafa Kemal etkilenir. Yardımcısına adını, soyadını, adresini not ettirir. Ve “İşte mebus olacak kadın!” der.

Milletvekili olma sürecinde Ankara Valisi Nevzat (Tandoğan) Bey, Satı Kadın’ı iki jandarmayla makamına çağırır. “Seni muhtarların reisi yapacağız” diyerek başı kapalı ve açık fotoğraflarını çektirir. Ancak bunların hepsi vekillik için hazırlıktır. Satı Kadın milletvekili olacağını gazeteden öğrenir. Seçimi kazanınca “Madem reis olduk, reisler gibi gidelim Ankara’ya” diyerek 12 atlı ile Ankara’ya gider.

Satı Çırpan Meclisin 5. Çalışma dönemi milletvekilidir artık.

Mustafa Kemal kendisinden Satı adını Hatı olarak değiştirmesini ister. Türkiye Büyük Millet Meclisi kayıtlarına adı Hatı Çırpan olarak girmiştir.

Milletvekilliliği bir dönem sürdü. Görevini tamamladıktan sonra Kazan’a dönen Satı Kadın 19 Mart 1956’da hayatını kaybetti.

Yazıma başladığımda, 31 Mart Yerel Seçiminde, İlimizde seçimi kazanan kadınlarımızı tanıtmak istedim. Onları tanıtırken yine geçmişe, cumhuriyetin ilk yıllarına gittim. İlk kadın belediye başkanlarını, ilk kadın belediye meclis üyelerini, ilk kadın muhtarlarını hatırladım ve dolaysıyla onları andım. İyi de oldu. Bilgilerimiz tazelendi. Hizmetleri geçenlere rahmet, seçimi kazananlara başarılar dilerim.

DİĞER YAZARLAR
ERCAN KERMAN
GERÇEĞİN DİĞER YÜZÜ
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
Çocuklarda Öfke
TURAN ŞALLI
‘Hop hop temas yok.’
NURAN İKİZ
Kelebek
Selçuk Duranlar
Edirne serbest bölge projesi
Ahmet Acaroğlu
Kelimelerin arka bahçesi
Derya Kurbay
Bu hale nasıl geldik?
Recep ÇINAR
Tarih, tekerrürden ibarettir
Zafer Dereli
2020 YILI HARCIRAH MİKTARLARINDAKİ ARTIŞ ORANI BELLİ OLDU
Ertan Çekiç
BİR İSTEKTE BULUNMAK
Tülay Çağlarer
Kırklareli Gezisi
Teoman ÖZÇUHACI
ORTAYA KARIŞIK, LEZZETLİ BİR GAP TURU
CELİL ÖZCAN
Katledilişinin 20. yılında Kışlalı’yı saygıyla anıyoruz.
Burhan Aytekin
Mitolojide Türkler
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Numan Özgür METİN
Edirne Lavanta Tarla Günleri
M. ENİS ŞENSEVER
Demek her şey güzel oluyor
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
Şükrü Akıllı
Ülkemi yoran bir seçim daha
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER