Tülay Çağlarer
Endüstri 4.0 Yapay Zeka Robot Teknolojileri
Yayın Tarihi: 20 Mart 2019, Çarşamba
Diğer Yazıları

11 Nisan 2018 tarihli köşemde Robotlar ve Yapay Zekâ başlıklı yazımda şimdi yazacağım konuya biraz değinmiştim. Bugün bir başka yönüyle ve yeniliklerle konuyla tekrar sizleri buluşturacağım.

Endüstri 4.0, yapay zeka, robot teknolojisi kelimelerini çok sık duyuyoruz.

Endüstri 4.0’dan dördüncü sanayi devrimini anlayacağız. Dördüncü sanayi devrimini anlatmak ve anlamak için önce birinci sanayi devrimini, sonra sırasıyla ikinci sanayi devrimini ve üçüncü sanayi devrimini tanımak gerekiyor.

Endüstri 1.0, ilk sanayi devrimi su ve buhar gücünün keşfiyle buhar gücünün makinelerde kullanılmasıyla(1780) başladı.

Endüstri 2.0 ikinci sanayi devrimi, 1880’lerde elektriğin keşfi ve seri üretimin başlamasıyla gerçekleşti.

Endüstri 3.0, üçüncü sanayi devrimi dijital elektronik cihazlar ve bilişimin(1980) üretime dahil olmasıyla gerçekleşti.

Endüstri 4.0, yani dördüncü sanayi devrimi ile birlikte, siber-fiziksel sistemlere dayalı üretimin devreye girişiyle başladı. Endüstri 4.0 ile birlikte yapay zekâ, üretimde yoğun bir şekilde kullanılmaya başlandı.

Almanya, endüstri 4.0 terimini ilk defa 2011 yılında Honover Fuarında kullandı.  2013 yılında Alman Hükümeti kendi endüstri 4.0 dönüşüm yol haritasını hazırlamaya başladı.

Buradaki amaç Almanya ve ABD gibi ülkeler, zirveye hızla yükselen Çin ve Hindistan gibi ülkelere zirveyi kaptırmamak için ellerindeki geleneksel üretim modellerini, var olan teknolojik birikimleriyle birleştirmek zorunda kaldı.

Daha anlaşılır şekilde ifade edersek, oluşan sanayi devrimleriyle birlikte teknoloji hızla gelişiyor ve daha geniş bir kitleye ulaşıyordu. Üretimde de bunların etkisi görülmeye başlandı. Çin dünyada ucuz ve hızlı üretimiyle ön planda yerini alarak lider konumuna geçti. Bazı firmalar ucuz işçi gücünden yararlanmak için Çin ve yakınlarında üretim yerleri açtı.  Ancak bu durum bir stratejiyi de beraberinde getirdi.

“Biz teknolojiden nasıl yararlanırız ki ürünlerimizi hem Çin kadar ucuz yapalım, hem de Çin’den daha kaliteli ve kişiselleştirilebilir yapıp onlardan ileride olalım.” Bu görüşü ortaya atan Almanya bunu detaylandırarak ülkesel bir strateji haline getirdi ve endüstri 4.0 kavramını ortaya çıkarıp bu fikri tüm dünyaya aşılamaya başladı.

Yapay Zekâ, insan zekasına özgü olan, algılanan, öğrenme, çoğul kavramları bağlama, düşünme, fikir yürütme, sorun çözme, iletişim kurma ve karar verme gibi yüksek bilişsel fonksiyonları veya otonom davranışları sergilemesi beklenen yapay bir işletim sistemidir.

Kod yazılıp ve programlanan bir bilgisayar sisteminin veya bilgisayar kontrolündeki bir robotun çeşitli faaliyetleri , aktiviteleri, zeki canlılara benzer bir şekilde yerine getirme yeteneğidir.

Yapay zeka terimi, ilk olarak Stanford Üniversitesi öğretim üyelerinden Prof. Dr. John Mc Carthy tarafından 1956 yılında ortaya atılmıştır. John Mc Carthy, yapay zekâyı “Zeki makineler özellikle de, zeki bilgisayar programları yapma bilimi ve mühendisliğidir.” şeklinde tanımlamıştır.

Çin’den bir yapay zekâ çalışmasını örnek veriyorum.

Çin 3 milyon kişiyi barındıracak bir akıllı şehrin inşası için 380 milyar doları harcayacak, şehir veri toplamaya yönelik bir altyapı kullanılacak ve yollarda tamamen sürücüsüz araçlar olacak. Sürücüsüz araçlar için bir süper otoyol inşa edilecek ve bu araçlar normal arabaların ortalama hızından yüzde 30 daha hızlı gidecek. Bununla birlikte trafik kazalarındaki ölüm oranının ciddi oranda düşmesi bekleniyor.

Her sektörde kendine yer bulan robotlardan örnekler vereceğim.

Robot avukatın başarısı.

Londra ve New York’ta usulsüz park cezalarının son derece yüksek olmasından dolayı, yakınlarına yardımcı olmak isteyen 19 yaşındaki Joshva Browder adlı öğrenci, kendi deyimiyle ilk robot avukatını hizmete sundu.

Yapay zekâya dayalı bir sohbet robotu olan bu robot avukat, bir dizi soru ve sohbet ile söz konusu cezanın hangi koşullarda yazıldığı ile ilgili olarak bilgi alıyor ve aldığı bilgiler doğrultusunda bir itiraz dilekçesi oluşturuyor. Şikâyetçi bu dilekçeyi imzalayarak ilgili kuruma gönderiyor. Sonuç mu?

Şimdiye kadar bu sistemle hazırlanan dilekçeleri kullanan 160 bin kişinin yüzde 60’ının itirazı kabul edilmiş ve cezaları da iptal edilmiş.

Bir robot öğretmen. Örnek Çin’den.

Çin’in Başkenti Pekin’de bulunan 600 anaokulunda kullanılan yapay zeka ile donatılmış Keeko isimli öğretmen, 60 santimetre boyunda android işlem sistemi, dokunmatik ekran, dahili kamera ve tekerlekli ayaklara sahip. Eğitimciler Pekin’in kenar mahallelerinde eğitimi Keeko ile daha eğlenceli hale getirmek istiyorlar. Asistan robotlar anaokulu öğrencilerine hikâyeler anlatıp bilmeceler soruyorlar.

Robotları her alanda görmeye alışmalıyız. Bir Cafede servis yapan robotlarla karşılaşabiliriz. Dünyada örneği var.

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte’de açılan robot Cafe, yapay zekâ teknolojisine ayak uydurdu. Personel listesine çeşit çeşit robotlar ekledi.

Bir bileşim firması tarafından açılan bu Cafede insanlarla birlikte robotlar da çalışıyor. Firmanın amacı insanlara yapay zekâyı tanıtmak. Robotlardan bazıları yiyecek içecek servisi yapıyor, bazıları ise müşterilerle sohbet edip şakalaşıyor. Böylece müşterilerin iyi vakit geçirmelerini sağlıyor. Robotlar, çocuklarla dans etmeyi de seviyorlar.

Yapay zekâ sağlık alanına da el attı.

Birleşik Krallık Tıbbi Araştırma Konseyi’nden bir grup bilimci, yapay zekânın kalp rahatsızlığı olan bireylerin ne zaman öleceğini tahmin etti.

Yazılıma 256 hastanın kalp emarı ve kan testi sonuçları gösterildi. Her kalp atışında hastanın kalbinin 30 bin farklı noktasındaki hareketler ölçüldü. Bu veriler, 8 yıllık hasta kayıtlarıyla birleştirildiğinde yapay zekâ, hangi anormalliklerin hastanın hayatını kaybedeceğini işaret ettiğini algıladı.  Yazılım 5 yıl sonrası için tahminlerde bulunabiliyor. Doktorlar tecrübelerine ve verilere dayanarak tahmin yaptığında, bir yıl sonra hangi hastanın halen hayatta olacağını yüzde 60 oranında doğru tahmin ederken yapay zekâ yüzde 80 oranında başarı sağladı.

Araştırmacılardan Dr. Declan O’Regan, “Yapay zekâ gerçekten kişiye göre tedaviyi sunmamıza imkan veriyor. Düzinelerce farklı tez sonucu incelenerek, her hastaya ne olacağını isabetli bir şekilde tahmin edebiliyor. Böylece yoğun bakıma ihtiyaç duyanları tespit edip en uygun tedaviyi uygulayabiliyoruz.” dedi.

Bu örnekler çoğaltılabilir. Yapay zekânın, robotların yer aldığı birçok alanda insana olan talep azalacak mı? Yoksa bu durum işsizliğe mi yol açacak? Ya da robotların iş dünyasındaki etkisi sınırlı mı kalacak?

Robotların insanların işini elinden alacağı endişesinin dile getirilmesinde bir artış var.

Güney Afrika asıllı Amerikalı Mühendis, Mucit, Yatırımcı, Girişimci Elon Musk, “Yapay zekâ, karşımızdaki en büyük varoluşsal tehlike olabilir.” diyor.

İngiliz Fizikçi, Evren Bilimci, Astronot, Teorisyen Stephen Hawking de “Yapay zekâ insanlığın başına gelen en iyi şey de olabilir, en kötü şey de…” diyerek görüş belirtiyor.

Yazımda Çin’deki robot öğretmen Keeko’dan bahsettim. Çin’de de “Robotlar öğretmenlerin yerini alır mı?” tezi çalışılmış. Robotları test eden bir anaokulu müdürü, eğitimde etkileşimin çok önemli olduğunu, bunun için, jest, mimik ve göz temasının gerektiğini söylüyor. Robotların öğretmenlerin yerini almasının kısa vadede olamayacağını belirterek, bugün bir anaokulu öğretmeninin Çin’deki aylık maaşı olan bin 280 avrodan satılan Keekoların şimdilik eğitim maliyetini düşürme bakımından pek avantajlı olmadığını ifade etti.

Macaristan’daki Cafenin sahibi de korkulanın aksine robotlar gelince çalışanlarını işten çıkarmadığını, robotlarla birlikte çalışan sayısının iki katına çıkardığını söylüyor.

Yapay zekâ konusunda Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Erkan İbiş de bir görüş bildirdi, “İnsansız hiçbir şey olmaz. Yapay zekâyı yapan da insan, ondan sonraki rolleri belirleyecek olan da yine insan. O halde teknolojilerin insana dokunması gerekiyor. Çünkü bunlar insan için yapılıyor. Dolaysıyla yapay zekâ insanın yerini tutamaz, insansız bir şey olmaz.” dedi.

Yapay zeka uygulamalarının iş süreçlerine entegre etmek isteyen şirketler, 5 yeni mesleğe ihtiyaç olduğunu açıkladı. Bunlar, yapay zeka mimarı, yapay zeka ürün yöneticisi, veri bilimci, yazılım mühendisi, yapay zeka ahlak bilimcisi.

Görüldüğü gibi yapay zekâ teknolojisi ihtiyaç duyulan iş alanlarını da açıyor.

Oldukça ciddi bir yazı oldu. Biraz da gülümseyelim. Yazıma bu şekilde nokta koyayım.

Bakın bir anne şiddetine(!) şahit olacaksınız.

Çin’in Cıciang eyaletinde bir kız öğrenci bahar bayramında ev ödevini yazması için ebeveynlerinden habersiz yaklaşık 800 Yuana(625 TL) bir robot satın aldı.

İnsan yazısını taklit ederek hatasızca yazabilen robot sayesinde, öğrenci, öğretmenlerinin bir haftalık bahar bayramı için verdiği ödevleri kısa sürede yazarak bitirdi.

Öğrencinin annesi, kızının ödevlerini bu kadar kısa sürede bitirmesine şaşırdı. Aynı zamanda ödevlerin hatasız olması da dikkatini çekti.

Kızının odasını temizlerken “Tüm el yazılarını taklit edebilir.” logolu robotu bulan anne durumu anlbayınca öfkelenerek cihazı kırdı.

DİĞER YAZARLAR
ERCAN KERMAN
GERÇEĞİN DİĞER YÜZÜ
Psikolog. Buse BAŞKÖYLÜ
Çocuklarda Öfke
TURAN ŞALLI
‘Hop hop temas yok.’
NURAN İKİZ
Kelebek
Selçuk Duranlar
Edirne serbest bölge projesi
Ahmet Acaroğlu
Kelimelerin arka bahçesi
Derya Kurbay
Bu hale nasıl geldik?
Recep ÇINAR
Tarih, tekerrürden ibarettir
Zafer Dereli
2020 YILI HARCIRAH MİKTARLARINDAKİ ARTIŞ ORANI BELLİ OLDU
Ertan Çekiç
BİR İSTEKTE BULUNMAK
Tülay Çağlarer
Kırklareli Gezisi
Teoman ÖZÇUHACI
ORTAYA KARIŞIK, LEZZETLİ BİR GAP TURU
CELİL ÖZCAN
Katledilişinin 20. yılında Kışlalı’yı saygıyla anıyoruz.
Burhan Aytekin
Mitolojide Türkler
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
EKREM KANTUR
Devlet ihtiyaç sahiplerine destek oluyor!
Numan Özgür METİN
Edirne Lavanta Tarla Günleri
M. ENİS ŞENSEVER
Demek her şey güzel oluyor
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
Şükrü Akıllı
Ülkemi yoran bir seçim daha
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER