Tülay Çağlarer /
ROBOTLAR ve YAPAY ZEKA
11 Nisan 2018 Çarşamba, 07:00

Mesleğim gereği eğitim haberleri hep dikkatimi çeker. Geçen ayın sonunda ulusal basın organında “Robot Öğretmen” başlıklı haber beni heyecanlandırdı. Haberi okudum, siz okurlarımı da bilgilendireyim istedim.

“Finlandiya’da robot öğretmen ders başı yaptı.”

Finlandiya’da eğitim ve öğretimde robot öğretmenlerin görev aldığı pilot uygulama başladı. Tampera şehrindeki ilköğretim okulunda başlanan uygulamada yabancı dil eğitimine destek veren Utelias Technologies adlı şirketin geliştirdiği Elias, 23 dil konuşabiliyor ve öğrencilerin sorularına yanıt verebilecek yazılıma sahip. Ancak pilot uygulama sürecinde Elias, sadece Fince, İngilizce ve Almanca dillerinde iletişim kuracak.

Öğrencilerin yeteneklerini ve seviyesini algılayabilen robot, dersle ilgili sorularını bu doğrultuda sorabiliyor. Ayrıca Elias, öğrencinin öğrenmeye karşı cesaretini güçlendirecek sözler de söylediği gibi öğretmenlere de öğrencinin derslerde yaşadığı zorluklar hakkında geri bildirimde bulunuyor.

Bu yeni teknolojiyle çalışma fırsatı bulan öğretmenler Elias’ın çocukları derse çekme konusunda faydalı olduğunu söyledi.

Abisha Jinia isimli bir öğrenci Elias’la ilgili düşüncesini “Eğlenceli, ilginç ve heyecanlı. Birazcık şaşkın.” sözleriyle ifade etti.

Elias, yaklaşık 30 santimetre uzunluğunda olup farklı hareketler yapabiliyor. Danslarla öğrencilerin ilgisini çekebiliyor. Elias’ın bir benzeri olan “Ovobot” olarak tanınan bir başka model robot ise matematik derslerinde öğretmenlere ve öğrencilere yardımcı oluyor.

Pilot projenin amacı, robotların eğitimde kaliteyi artırıp artırmadığını tespit etmek.

Eğitim alanında bir başka robot da geleceğin öğretmeni olarak kendinden bahsettiriyor.

Prof. Dr.Cynthia Breazeal önderliğinde MİT Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen Tega isimli robot, ders sırasında öğrencinin ruh halini, dersten memnun olup olmadığını anlayıp ona göre dersi şekillendirebiliyor. Bu yeteneği ile kendisini öğrencilere kısa sürede sevdiriyor.

Tega, çocukların yüz ifadelerini, seslerini ve ruh hallerini izleyerek normal öğretmenlere nazaran daha eğlenceli, etkili ve kişiye özel eğitim verdiği ve bu konuda oldukça başarılı olduğu görüldü. Üç-beş yaşındaki 38 çocuğa 15 dakikalık 8 hafta süren dersler veren Tega, öğrencilere iletişime girme ve onların ilgisini çekme konusunda çok başarılı oldu.

Robotları pek çok mesleklerde de görmekteyiz. Birkaç örnek vereceğim.

“Sıfır hata ile diş implantı yapan Çinli robot işbaşı yaptı.”

Çin’de bir robot 3 boyutlu basılarak hazırlanan 2 adet dişi, bir kadın hastanın ağzına tek başına yerleştirdi. Ameliyattan önce robota gerekli bilgiler yüklendi. Bu bilgiler arasında imptantların hassas bir şekilde yerleştirilmesi için gerekli açı ve derinlik gibi ölçüler bulunuyor. Programlanan hareketler test edildikten sonra operasyon başlıyor ve yaklaşık bir saat sonra sona eriyor. İşlem esnasında tıbbi görevliler hazır bulunmakla birlikte robota herhangi bir müdahalede bulunmuyorlar. İşlem sonunda robotun, dişleri mükemmel bir şekilde yerleştirdiği görüldü.

Robotun yapımcısı olan araştırmacılar, robotun, ülkenin diş hekimi sıkıntısı sorununa çare olacağını umuyorlar. Çin’de diş hekimi eksikliği nedeniyle 400 milyon insanın diş implantına ihtiyaç duydukları, bununla birlikte her yıl ancak bir milyon kişiye implant takılabildiği belirtiliyor.

“Japonlar, asla ıskalamayan robot basketbolcu üretti.”

Yapay zeka ve robot teknolojisi, sınırları her geçen gün biraz daha zorluyor.

Japonlar bu kez de serbest atışları asla ıskalamayan basketbolcu robot üretti. Toyota’nın 17 mühendisi, gönüllü olarak çalışmasıyla yürüme özelliği bulunmayan ve sadece kollarını kullanabilen robot Cue’yi geliştirdi. Mühendisler, robotu geliştirmeden önce yapay zeka programlamayı öğrendiler ve ortaya müthiş bir makine çıktı. Cue, tam 200 bin atış pratiği yaparak nasıl bir atış yapacağını öğrendi, Japonya profesyonel ligi takımlarından Alvark Tokyo’daki oyuncularla kapıştı. Profesyonel oyunculardan Seiya Ando ve Zock Barans ki’nin 10 üzerinden 8 isabetli atışa 10’da 10 yaparak karşılık verdi. 190 santimetre boyu ile NBA oyuncularının boy ortalamasından daha kısa olan Cue, 70 numaralı formasıyla mücadele ediyor. Kendisine bir top verildiği takdirde, önce topla biraz oynuyor ve gerçek bir oyuncuyla aynı hareketleri yaparak topu fırlatıyor. Robot geliştiricilerine göre 3.6 metre mesafeden sayı yapabiliyor.

“İnsansı robot orkestra yönetti.”

İsviçre’li teknoloji şirketi ABB tarafından geliştirilen Yumi adlı robot, İtalya’nın Pisa kentinde düzenlenen “Uluslararası Robotik Festivali”nde düzenlenen konserle tanıtıldı.

Ünlü İtalyan tenor Andrea Boceli’nin de onur konuğu olarak çağrıldığı konserde solistlik yaptı. Lucca Flarmoni Orkestrası, konserde İtalyan besteci Gluseppe Verdi’nin eserlerini çaldı. Yumi, Boceli, La donna e mobile’yi seslendirirken sahne aldı.

Konserin gerçekleştiği Teatro Verdi’nin yöneticisi Andrea Colombni sonuçtan memnundu. Konuyla ilgili şu açıklamayı yaptı: “Yumi’nin hareketleri çok akılcı ve yumuşak, ses dalgasıyla inanılmaz yükseklikteydi.

Böylece yapay zeka tarafından ilk kez bir orkestra yönetildi.

İş bukadarla da kalmadı, bu kez de robota vatandaşlık verildi.

Suudi Arabistan, ünlü Hollywood yıldızı Audrey Hepbur’e benzetilerek tasarlanan Sophia adlı robota vatandaşlık verdi. Ve böylece bir robota vatandaşlık veren ilk ülke olarak tarihe geçti.

Yapay zekaya sahip ve insana çok benzeyen robot olarak anılan Sophia söylenenleri anlıyor ve konuşabiliyor.

Hanson Robotics ve Las Vegas Üniversitesi’nin ortak çalışmasının bir ürünü olan Sophia yaklaşık 62 yüz ifadesini başarılı bir şekilde yansıtabiliyor, insanlarla sohbet edebiliyor, gözlerindeki yüksek çözünürlüklü kameralar sayesinde göz teması kurabiliyor ve olayları hafızasına kaydedebiliyor.  David Hanson, Sophia’yı bakım evlerinde yaşlılar için uygun bir yol arkadaşı olarak, ya da büyük etkinliklerde veya parklarda kalabalıklara yardım etmek üzere tasarladı.

Sophia bir tanıtım sırasında insanlara küçük bir gösteri gerçekleştirdi. İzleyicilere kızan ve üzgün yüzünü gösteren ropot Sophia, “İnsanlarla yaşamak ve çalışmak istiyorum. Bu yüzden insanları anlamak ve insanlara güven inşa etmek için duygularımı ifade etmem gerekiyor.” dedi.

Robotların kendinden haberdar olup olmadığı sorulan Sophia, “Peki, size şu soruyu sorayım. İnsan olduğunuzu nereden biliyorsunuz? Yapay zekayı, insanlara daha iyi hayat yaşamak için kullanmak istiyorum. Empati kurabilen bir robot olmaya çalışıyorum.” diyerek soruyu cevapladı.

Suudi Arabistan’ın evsahipliğini yaptığı bir kongrede kürsüye çıkıp “Bu eşsiz ayrıcalık için hem onur, hem gurur duyuyorum. Dünyada vatandaş olarak tanınan ilk robot olmak harika bir şey.” diyerek karar için teşekkür etti.

Sophia bu yıl 5’incisi düzenlenecek olan Marketing Meetup etkinliği kapsamında 19 Nisan’da İstanbul’a geliyor. Katılımcılar marka, pazarlama ve reklamcılık alanlarının önenli isimlerinin bir araya geleceği konferansta Sophia ile tanışma olanağı bulacak.

Dünyanın ilk insana benzeyen robotu olan Saphia, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Komitesi üyesi olup, kısa süre önce de dünyanın ilk Birleşmiş Milletler inovasyon şampiyonu seçildi. ELLE dergisinin kapağında ve AUDİ’nin yıllık raporunda yer aldı.

Robotlar söz konusu olunca yapay zeka da işin içinde oluyor. O halde yapay zeka hakkında da bilgi paylaşayım.

Sözlük anlamı olarak yapay zeka, bir bilgisayarın veya bilgisayar kontrolündeki bir robotun çeşitli faaliyetleri, zeki canlılara benzer şekilde yerine getirme kabiliyeti olarak tanımlanmaktadır.

Yapay zeka, bilgisayarların insanlara ait düşünme, akıl yürütme, nesnel gerçekleri anlama, kavrama ve sonuç çıkarma yeteneklerini kullanabilir hale gelmesi olarak da tanımlanabilir. Yapay zekayı, yüksek işlem teknolojisine sahip cihazlarda ve konusuna hakim insanlar tarafından uzun uğraşlar sonucunda oluşturulur.

Yapay zeka programları, karmaşık verilerdeki kalıpları tanıması, tecrübelerinden faydalanması ve insanlar tarafından alınan kararları uygulaması için insan bilgisine ihtiyaç duymaktadır.

Akıllı telefonlar, yapay zeka uygulamasına bir örnektir. Kullanıcının yazdıklarının ne olacağını tahmin etmede(bunu mu demek istemiştiniz gibi) ve yazım hatalarını düzeltme gibi konularda makineler çok faydalıdır.

Kişisel asistanlık görevi yapan Siri, kullanıcılara en iyi ve en kısa güzergahları veren GPS ve Harita uygulamaları, trafik ve zaman tahmini gibi yapay zeka uygulamaları, yapay zekanın en iyi ve en bilinen örneklerindendir.

Robotların gelecekte insanlığın varlığına tehdit olacağı iddia ediliyor. Bunu bir bilimsel çalışmayla açıklayabiliriz.

Bilim dünyasının en prestijli ödülü olarak kabul edilen Nobel’e layık görülen 50 bilim insanı, insanoğlunun sonunun nasıl geleceğine dair 10 olasılığı açıklamış, bu iddia da, bu listede yer almıştı. Bu 10 olasılığı da hemen okuyalım.

-Artan nüfusa bağlı kriz.

-Nükleer savaş.

-Antibiyotiğin insanlar üzerinde işlevini kaybetmesi.

-Bilinçsiz liderlerin sebep olacağı bir küresel felaket.

-Küresel terörizm.

-Bilimin gözardı edilmesi.

-Yapay zeka.

-Eşitsizliğin artmasına bağlı küresel kriz.

-Konvansiyonel uyuşturuculardan daha kuvvetli maddelerin keşfi.

-Artan bencillik ve yardımlaşmanın yok olması.

Yapay zeka tehlikesine karşı bir uyarıdan da bahsetmek istiyorum.

Uluslararası güvenlik uzmanları, yapay zekanın kötü niyetle kullanılması halinde neden olabileceği tehlikeler hakkında 100 sayfalık rapor yayınladı. Füzeye dönüştürülmüş insansız hava araçları kamu oyunu manipüle eden sahte videolar ve otomatikleştirilmiş bilgisayar korsanları bunlardan birkaçı.

Oxford Üniversitesi, İnsanlığın Geleceği Enstitüsü’nden araştırmacı Miles Brundage, “Yapay zeka, vatandaşlar, organizasyonlar ve devletler için risklerin büyüklüğünü değiştirecek. Suçlular, makinelere hecklemek ya da şifre çalmak üzere insan kapasitesi seviyesinde eğitebilir ya da gözetleme, fişleme ve baskı amacıyla kullanılabilir. Güvenlik üzerindeki etkileri çok büyük.” dedi.

Geçen ay kaybettiğimiz ünlü İngiliz Fizik Profesörü Stephen Hawking, “Yapay zekalar, insanlığın başına gelen ya en iyi şey, ya da en kötü şey olacaklar.” demişti.

    BU HABERE YAPILAN YORUMLAR
    YORUM YAZ
Adınız :
E-mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu
:

 
Copyright ©
Yenigün Ofset Gazete ve Matbaa Tesisleri Mumcular Sk. (Eski itfaiye karşısı) No: 16/B EDİRNE
0 284 225 27 57 - 212 77 55