CELİL ÖZCAN /
1. İNÖNÜ ZAFERİ
11 Ocak 2018 Perşembe, 07:00

I. İnönü Savaşı, 6 Ocak 1921 tarihinde iki taraftan saldırıya geçen Yunan ordularıyla İnönü mevzilerinde savunmada olan Türk kuvvetleri arasında yapılan savaştır. 6 Ocak 1921 tarihine kadar Uşak ve Bursa bölgelerinde hazırlıklarını tamamlayan Yunan kuvvetleri, batı cephesindeki Türk birliklerinin Çerkez Ethem isyanını bastırmak için onun kuvvetleriyle çatışmasından da faydalanarak Eskişehir istikametinde taarruza geçmeye başladılar. 9 Ocak 1921’e kadar örtme ve emniyet kuvvetleri harekâtı şeklinde geçen çatışmaların ardından, İnönü mevzilerindeki muharebeler 10 Ocak 1921’de başladı ve bir gün sonra, Yunan kuvvetlerinin savaştan önceki hatlarına çekilmeleriyle son bulmuştur.

15 Mayıs 1919'da İzmir'i işgal eden Yunan kuvvetleri, ileri harekâta devam ederek Milne Hattı olarak da ifade edilen Ayvalık, Soma, Akhisar, Aydın sınırlarına kadar ulaştılar. 22 Haziran 1920'de iki koldan tekrar ileri harekâta geçen Yunan kuvvetleri, Kuzey Grubunun da desteğiyle Balıkesir ve Bursa’yı da işgal etti. Afyon yönünde ilerlemeye devam eden Yunan ordusunun Güney Grubu ise, 29 Ağustos 1920'da Uşak’ı işgal etti.

Yaşanan tüm bu gelişmelerin ardından Yunanistan’da yapılan seçimlerle kurulan hükümet, İtilaf Devletleri’nin güvenini kazanmak için Anadolu’da kalıcı bir askeri başarı elde etmenin gerekli olduğunu düşünmeye başladı. Yunanistan kralı Konstantin de Yunan meclisinin açılışında yaptığı konuşmayla, savaşa devam edeceklerini açık bir şekilde dile getirmişti. Yunan Hükümeti, savaş için zorlanıyordu. Batı Anadolu’daki Türk kuvvetlerinin, 1920 yılı sonlarına gelindiğinde, Çerkez Ethem’in başlattığı ayaklanmalar ile uğraşıyor durumda olması, Yunan Hükümetine ve Yunan kuvvetlerine bu siyasi zorlama için uygun bir askeri ortam sağlamaktaydı.

Yunanlıların Amacı,Sevr Antlaşması’nı Türklere kabul ettirmek,Çerkez Ethem isyanından faydalanmak,Ankara’nın, Batı Cephesi ile bağlantısını sağlayan demiryolunun geçtiği Eskişehir’i ele geçirerek Ankara üzerine yürümekti.

İngilizlerin işgali altındaki İstanbul’da bulunan Yunan Askeri Heyeti, Batı Anadolu’da gözle görülür bir askeri hareketlilik olduğunu, Yunan Genelkurmayı’na rapor etmekteydi. Bu yüzden, Yunan kuvvetlerinin bir an önce Türk kuvvetleri üzerine harekete geçmesi gerekli görülmeye başlandı. Böylece I. İnönü Savaşı başlamış oldu.

Yunan askerlerinin 2 000 tüfek, 150 ağır makineli tüfek, 50 adet top ve 200 kılıç içeren orduları Bursa’da bulunan üç tümenin ikisi ile taarruza başladılar. Bu duruma karşı Batı Cephesinin komutanı Albay İsmet İnönü ellerinde bulunan 6 000 tüfek, 50 adet makinalı tüfek, 28 adet top ve 300 tane kılıç gücünü İnönü cephesine nakletmiş ve düşmanı orada duraklatmaya karar vermişti. 9 ve 10 Ocak tarihlerinde İnönü’de iki ordu arasında güçlü çekişmeler oldu 11 Ocak tarihinde mahvolmuş haldeki Yunan Ordusu daha ileriye gidecek hal bulamadığından Bursa dolaylarında savaştan önceki hatlarına geri çekilmek zorunda kalmıştır. Bu muharebede düzenli Türk ordusu yeni kurulma halinde olmasına ve Çerkez Ethem isyanını halletmek için çabalamasına karşın güçlü bir karşı saldırı yapmış ve sayı olarak kendinden çok daha güçlü durumdaki düşman ordusunu savaşı bırakmak zorunda bırakmıştır.Albay İsmet (İnönü) Bey komutasındaki Türk ordusu tarafından İnönü mevzilerinde yenilgiye uğratılan Yunanlılar, Bursa yönünde geri çekildiler.

Yunan askerleri İnönü Savaşında yaşadıkları bu ağır mağlubiyeti, saldırılarının keşif amaçlı olduklarını iddia ederek gizli tutmaya çabaladılar.

1. İnönü Savaşı’nın sonuçlarına baktığımızda;Düzenli ordunun Batı Cephesi’nde kazandığı ilk zaferdir. Yunan ordusunun ilerleyişi bir süre için durduruldu. Zaferin ardından Çerkez Ethem isyanı tamamen bastırıldı. Kuvayı Milliye Dönemi sona erdi.Türk milletinin morali yükseldi, kurtuluş ümidi arttı, İsmet Bey (İnönü), Generalliğe terfi ettirildi.Düzenli orduya olan güven ve katılım arttı. Afganistan’la Dostluk Antlaşması imzalandı (1 Mart 1921). TBMM Hükümeti’nin gücünden endişe eden Sovyet Rusya’nın bu şüphesi ortadan kalktı ve Rusya ile Moskova Antlaşması (16 Mart 1921) imzalanmasında etkili oldu.

Yunanlılara karşı güvenleri sarsılan İtilaf Devletleri; Sevr Antlaşması’nı, Türk milletine kolaylıkla kabul ettiremeyeceklerini anladılar.Bu durum, İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığına yol açtı ve itilaf Devletleri’nin Londra Konferansı’nı toplamalarında etkili oldu.

Kısaca, TBMM tarafından kurulmuş olunan düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk başarısı I. İnönü Savaşı olmuştur. Türk Hükümetinin Anadolu’daki otoritesi artmıştır. Hükümet, I. İnönü Savaşı’yla güven kazanmıştır. Bunun sonucunda vergi ve askere alma işlemleri belirli bir düzen içinde uygulanabilmiştir. Birinci İnönü Zaferi, yeni Türk devletinin uluslararası kamuoyundaki itibarını da arttırmıştır. Birinci İnönü Savaşı’nın ardından yeni Türk devletinin ilk anayasası olan Teşkilat-ı Esasiye kabul edilmiştir.

TBMM başkanı Mustafa Kemal Atatürk, savaşın ardından söylediği şu sözlerle I. İnönü Savaşı’nın önemini ifade etmiştir: ''Yeni Türkiye Devleti’nin küçük, fakat milli ülkülü genç ordusu, en dar bir hesapla üç kat üstün düşmanı İnönü Meydan Muharebesi’nde mağlup etti. Strateji sanatının en nazik icraatını isabetle uyguladı. İç hatların kullanılmasında harp tarihine parlak bir misal yazdı.''

Atatürkçü Düşünce Derneği Edirne Şubesi Yönetim Kurulu olarak, TBMM tarafından kurulmuş olunan düzenli ordunun Batı Cephesi'ndeki ilk başarısı 1. İnönü Zaferinin 97. Yıl dönümü Ulusumuza kutlu olsun diyoruz.

 

Atatürkçü Düşünce Derneği Edirne Şubesi

 

 

 

    BU HABERE YAPILAN YORUMLAR
    YORUM YAZ
Adınız :
E-mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu
:

 
Copyright ©
Yenigün Ofset Gazete ve Matbaa Tesisleri Mumcular Sk. (Eski itfaiye karşısı) No: 16/B EDİRNE
0 284 225 27 57 - 212 77 55
xx