HAMİT PUHALOĞLU
Kanuni Sultan Süleyman'ın Irakeyn Seferi'nde (1533-1535) Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki Gelişmeler (11)
Yayın Tarihi: 13 Mayıs 2015, Çarşamba
Diğer Yazıları

Kanuni Sultan Süleyman, bu safhadan sonra bir yıl kadar, İran topraklarında Şah Tahmasb ve askerlerini takip ve kovalamaya koyulmuştu. Tabi olarak pek çok yeri ziyaret, bakım ve onarım faaliyeti ile arazi tahriri de yaptırmıştı. Şah Tahmasb bu süre içerisinde savaşmaya cesaret edemeyip, askerleriyle köşe-bucak kaçmıştı. 
Nihayet, Kanuni Sultan Süleyman sefer dönüşünde, 5 Ekim 1535de kurulan divanda; Erzurum Eyaletini teşekkül ettirerek, buranın Beylerbeyiliğine Dulkadırlu Mehmed Beyi tayin etmişti. Mehmed Bey, kardeşleri Mirza Ali ve Behram beyler ve yeğenleri Şah Mehmedle beraberinde Dulkadırlu Uruğu yakınları ve Tebrizden katılan sünni ahaliyle Erzuruma gönderilmişti. 5 Eylül 1534de Türbeleri ziyaret sırasında, Kanuni Sultan Süleyman Erzurum şehrinin onarımını emretmişti. Erzurumun onarımı henüz devam ettiği için, Dulkadırlu Mehmed Hanın kardeşleri Pasinin merkezindeki Avnik Kalesinde Tebrizden gelen ahali ile geçici olarak yerleşmişti. Mehmed Handa Bayburt Kalesine, Erzurumun tamiratı bitinceye kadar oturmuştu[88]. 
Erzurum Eyaletinin kurulmasıyla birlikte, Erzurum ve Kars havalisindeki, Avşar- Türkmen Beyliğinede son verilmişti. Çaldıran Seferinde Yavuz Sultan Selime itaat ve inkıyat etmiş olan Avşarlu Sevindik Han Korcu-başı, Yavuz Sultan Selimin vefatından sonra tekrar Safevilere temayül etmişti. 1534de Kanuni Sultan Süleyman Erzurumdan geçerken Avşar Beyliğini ilga etmişti. Dulkadırlu Mehmed Hanın Erzurum Beylerbeyi olmasıyla, Erzurum ve Kars havalisi artık bir Osmanlı vilayeti şeklini almıştı [89]. Mehmed Han, üç yıl kadar Bayburtta oturduktan ve Erzurum şehri de bu süre içerisinde tamir ve onarımı tamamlandıktan sonra, gelerek buraya yerleşmişti[90] . 
Sonuç olarak; Irakeyn Seferi ile Osmanlılar; Doğu ve Güneydoğu Anadolu ve Azerbaycanın Safeviler tarafından işgalini engellemişler. Ayrıca, olumlu gelişmelere,hizmetlere,beraberlik ve kaynaşmaya vesile olmuşlardır.Erzurum, Diyarbakır, Adilcevaz, Erciş, Van, Bingöl vb. şehirlerimiz tamir ve imar faaliyetleriyle daha da güzel ve mamur hale gelmiştir. 

BİBLİYOGRAFYA 

Ali, Gelibolulu Mustafa, Kitabut-Tarihi Künhul-Ahbar,nr.920, Raşid Efendi Ktb., Kayseri, 1083h. 
Asrar, Ahmet Nihat, Kanuni Sultan Süleyman ve İslam Alemi, 2.Baskı, Hilal Yayınları, İstanbul, tarihsiz. 
Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Fekete Tasnifi, Nr. 121. 
Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Fekete Tasnifi, Nr.129. 
Bostan, (Ferdi), Süleymanname, Ayasofya kitaplığı,nr.3317,(Türkçe Yazma),Süleymaniye ktb, İstanbul. 
Celalzade, Koca Nişancı Mustafa Çelebi, Tabakatul-Memalik Fi Deracatil-Mesalik, Fatih Kitaplığı, nr.4423, (Türkçe Yazma) Süleymaniye Ktb., İstanbul. 
Danışman, Zuhri, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, I-XIV,Yeni Matbaa, İstanbul, 1965. 
Danişmend, İsmail Hami, İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, I-IV, Türkiye Yayınevi, İstanbul, 1948. 
Feridun Bey, Münşeatus-Selatin, İstanbul, 1274-1275 h. 
Gökbilgin, M. Tayyib, İbrahim Paşa, İ.A., M.E.B.,İstanbul,1968,C.V/2, ss.908-915. 
Gökbilgin, M. Tayyib, Süleyman I, İ.A., C.XI., ss. 99-155. 
Gökbilgin, M. Tayyib,Kanuni Sultan Süleyman, 2.Baskı, M.E.B.,Yayınları, İstanbul, 1992. 
Gökbilgin, M.Tayyib,Arz ve Raporlarına Göre İbrahim Paşanın Irakeyn Seferindeki İlk Tedbir-leri ve Fütuhatı, Belleten, T.T .K., Basımevi, Ankara, 1957,S.83, C.XXI, ss. 449-483. 
Göyünç, Nejat, XVI. Yüzyılda Mardin Sancağı, T.T.K. Basımevi, Ankara, 1991. 
Hammer, Joseph Pustgall, Devlet-i Osmaniyye Tarihi, Terc. Mehmed Ata,Selanik Matbaası, İstanbul, 1330 h. 
Hilmi, M., Kanuni Sultan Süleyman ın 1533-1535 Bağdad Seferi, Askeri Basımevi, İstanbul, 1932. 
Karaçelebizade, Abdul-Aziz, Süleymanname, Hacı Mahmut Kitaplığı, nr.4823, Süleymaniye ktb., (Bulak Matbaası, Mısır), İstanbul, 1248 h. 
Karaçelebizade,Tarih-i Ravzatul-Ebrar, Hüsrev Paşa Kitaplığı, nr.397, Süleymaniye ktb., İstanbul, 1238h. 
Kevserani, Vecih, El-Fakih ves-Sultan,(Osmanlı ve Safevilerde Din Devlet İlişkisi), çev. Muhlis Canyürek, Denge Yayınları, İstanbul, 1992. 

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
İHRACAT
Zafer Dereli
KALICI BİR REFAH PAYI UYGULAMASI İSTİYORUZ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK