HAMİT PUHALOĞLU
Kanuni Sultan Süleyman'ın Irakeyn Seferi'nde (1533-1535) Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki Gelişmeler (10)
Yayın Tarihi: 12 Mayıs 2015, Salı
Diğer Yazıları

Kızılbaş içün geliyor deyu haber getürmeğin Tebriz tarafına göçmek içün otağ gitti ve divan olub, vezirler varub içerü girüb müşavere olundu. 21 Eylül 1534de Ercişten kalkan Padişah; Bendimahi, Karadere Ağzı, Seğmen ova, Deste dereyi aşıp, Hoya doğru yürümüştü[78]. 
Bu sırada İran ordusunun baskın yapmak niyetinde olduğunu haber alan İbrahim Paşa, ordusunu hemen Tebrizin doğusundaki Avcan (Ucan) yaylasına çekmiş, düşman ordusunu orada beklemeğe başlamıştı. Düşmanla temas mevcut olmadığından ricat muntazaman yapılmış ve Kanuni Sultan Süleymanın Ercişten tesrii(hızlı) hareketi- üç merhaleyi bir günde kat edecek tarz üzere- haberi gelmişti[79]. Ancak, Şah Tahmasbın yakınlara kadar gelmiş olması, orduda bir çaresizlik ve perişanlığa sebep olmuştu. Padişahın gelmekte olduğu, Hoya yaklaştığı haberi, İbrahim Paşaya ulaştığı halde[80], Serasker yeniden bir ulak göndermiş, Padişahtan acilen gelmesini istiyordu[81] . 
İbrahim Paşanın kendi el yazısı ile bu sefer esnasında gönderdiği son mektubu harekeli olup; Ferah çavuş geldi, Sultanım buyurmuşsuz şükür Allaha bendenüz Sultanım namusuna malum ola imdi, benim güzel Sultanum,eğer kızılbaş içün hal nedür buyurursanuz bendenüz ki, yürüdüm haber almış dönmüş karavul gönderdim ki, Şahdan gayri kim var ise buluşsunlar, eğer Şah kendi ise bendenüz buluşuruz erenler himmetiyle Sultanum hayır duadan unutman eğer cenk için buyurursanız hergün cenkdür amma hubbullah bize inayet ider erenler himmeti ile heman Sultanum inayet eylen Tebrize konman geçün bendenüz konağına konun esili vardur... [82]. Bu vaziyette İbrahim Paşanın telaşa düştüğü ve gönderdiği son ariza ile de Padişahın hareketini tacil etmesi istirhamında bulunduğu gözükmekteydi. Bir tarafta muhalifleri tarafından askerlerin kışkırtıldığını, aleyhine dedi-kodular yapıldığını duyan İbrahim Paşa gerçekten zor durumdaydı. Ama o Şah Tahmasbla savaşmayı da göze almak cesaretini göstermişti. 
Öte yandan, Şah Tahmasb Herattan Maveraünnehre yürümeye hazırlanırken, acele ile dönerek, Osmanlı ordusuna karşı mücadele için hazırlıklarını tamamlayıp, önden Behram ve Elkas Mirzaları sevk ederek Irak-ı Aceme yönelmişti [83]. 
Kanuni Sultan Süleyman başvezir İbrahim Paşanın içinde bulunduğu durumun önemini anlayarak, Ercişten itibaren üç konağı bir ederek süratli bir şekilde ordusuyla 19 Rebiul-evvel 941/ 28 Eylül 1534 Pazartesi günü Tebrize ulaşmıştı. Tebriz halkı cümleten çıkub Padişahı istikbal idüb(yollara) bi nihaye kumaşlar bezler döşediler. Şallar ve kumaşlarla şehri donatan Tebrizliler Padişahı Sad-abad ovasında karşılamışlardı[84] . 
29 Eylül 1534de Salı günü Kanuni Sultan Süleyman ve Serasker İbrahim Paşa Avcan(Ucan) yaylağında buluşmuşlardı. Bu birleşme tam vaktinde olmuştu. Solakzade: Padişah hazretleri Avcan sahrasına bedene can dühul eder gibi nüzul eylediler cümlesi ile bu meselenin önemini beyan etmişti. İki Osmanlı ordusu burada birleşip, İbrahim Paşa ve askerleri, uğurlu Padişahı istikbal eylemişlerdi. Bütün asker sevinç ve huzura gark olmuştu[85]. 
Kanuni Sultan Süleymanın Serasker İbrahim Paşa ile, Irakeyn Seferi için, Şah Tahmasbın yazlık ordugah-ı olan Ucan Yaylasında buluşması, Osmanlı Ordusunu çok mutlu ederken, öte yandan İran Ordusu ve Şah Tahmasbı büyük bir telaş, korku ve dehşet içerisine düşürmüştü. Osmanlı Ordusunun birleşmesi, İran Şahında taarruz şöyle dursun, savaş kabulüne bile cesaret bırakmayarak 30 Eylül 1534den itibaren ricatlarına sebep olmuştu. Şah Tahmasb Çaldıran(1514) hatıralarının da canlılığını koruduğunu düşünerek selameti tekrar doğuya doğru kaçmakta bulmuştu[86]. Bu esnada Osmanlı Devleti ve Ordusu prestij ve güç kazanmıştı. Çarpışmaya cesareti kalmayan Şah Tahmasb, endişe ve çaresizlik içinde memleketinin iç taraflarına doğru çekilmişti. 
Kanuni Sultan Süleyman bütün sorumluluk ve yetkiyi kendisinde toplayarak, itaatını arzeylemiş olan Geylan Hakimi Muzaffer Sultanın tekrar ülkesine dönmesine müsade etmiş, Ulama Paşayı Azerbaycan valisi olarak tayin etmişti. Hazarın batı kıyısında Türkleşmiş olan Şirvanşah Hanadanının itaatını kabul edip, Şirvanşah II. Halilin oğlu Mehmed Mirzayı Tebriz muhafızlığına bırakmıştı. Tebrize kadı tayin edilip, Şenb-i Gazan Kalesine beyler ve askerler görevlendirilip, Tahran istikametine çekilmiş olan Şah Tahmasbın ordusunun takibine karar verilmişti[87]. Bu sırada Şah Tahmasb başkentini güvenli görmediğinden ve Tebriz şehri Osmanlıların eline geçtiği için, hükumet merkezini Kazvine nakletmişti. Bu da ileride, Fars Kültürünün hakim olduğu Kazvinde, Safevilerin Türk Kültüründen uzaklaşmalarına etki edecekti. 

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Domuzdan post, gâvurdan dost olmazmış!      
ERCAN KERMAN
TÜRKİYE GLOBALLEŞMİŞ
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
İHRACAT
Zafer Dereli
KALICI BİR REFAH PAYI UYGULAMASI İSTİYORUZ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK