HAMİT PUHALOĞLU
Kanuni Sultan Süleyman'ın Irakeyn Seferi'nde (1533-1535) Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki Gelişmeler (6)
Yayın Tarihi: 07 Mayıs 2015, Perşembe
Diğer Yazıları

Gebze, Kala-i Hereke, Çınarlı, İzmit, Sitare Köprüsü, Derbend-i Kazıklı, Dikilitaş, Kala-i İznik, Yenişehir, Akbıyık, Zincirlikuyu, Derbend-i Ermeni, Bozüyük, İnönü, Ilıca, Kala-i Kütahya, Altuntaş ovası, Çakırsaz[41] menzillerinden sonra Elmadağında üç günlük avdan sonra Afyon-Karahisara, müteakiben Akşehire vasıl olmuşlardı.(30 Zilhicce 940/ 12 Temmuz 1534) Kanuni Sultan Süleyman Akşehirde iken; Van, Vastan ve diğer kalelerin fethini bildiren Serasker İbrahim Paşanın 4 Temmuz 1534 tarihli ikinci arzını almıştı[42]. 
Kanuni Sultan Süleyman Muhibbi mahlasıyla şiirler yazmıştı. Şiirlerinden biri de, Irakeyn Seferi sırasında yazmış olduğu şu hamasi gazeldir: 
Allah Allah diyelüm; Sancak-ı Şahi çekelüm, 
Yürüyüb her yandan Şarka sipahi çekelüm, 
İki yerden kuşanalım yine gayret kuşağın, 
Bulaşub toz ile toprağa, bu rah-ı çekelüm. 
Payimal eyliyelüm kişverini Surhserün 
Gözüne, sürme deyu, dud-i siyahı çekelüm. 
Bize farz olmuş iken; olmamuz İslama zahir, 
Nice bir oturalum, bunca günahı çekelüm, 
Ey Muhıbbi, yürüyüb Şarka sipahi çekelüm.[43] 
Kanuni Sultan Süleyman Akşehirden itibaren; Arkıt Köprüsü, Ilgın, Pınarbaşı, Hatun Çayırı(Zengi Gölü), Germükbeli, 8Muharrem 940/20 Temmuz 1534de Konyaya girip, Hz. Mevlana vb. yerleri ziyaret etmişti. Burada ise, İbrahim Paşadan ulak gelip, Aras, Murat boyları ile Van Gölü çevresindeki fetholunan kalelerin anahtarları Kanuni Sultan Süleymana takdim edilmişti[44]. Konyadan hareketle, Kanuni Sultan Süleyman; Hz. Molla Hünkar, Karapınar, Akçaşar, Düden Gölü, Ereğli, Niğde, Bakauddin Çayırı, Develü Karahisarı, İncekara Köprüsü, Kayseri, Sarımsaklu suyu üstünde Barsama çayırı, Çubuğ ova, Şarkışla, Püsküllü, Latif Gölü, Danışmanludan 27 Muharrem940/8 Ağustos 1534de Sivasa girmişti[45]. 
Bu esnada, Kanuniden yardım istemek veya onu İrana karşı savaşa teşvik etmek amacı ile, Yaşılbaş;/Özbek Hanı) Ubeydullah Han(1533-1539)dan bir mektup gelmiş,[46] Ubeydullahın mektubuna Kanuni Sultan Süleymanın cevabı gayet müsbet olup, gönderilen mektuptan memnun olduğu ve kızılbaşlara açtığı mücadelede muvaffakiyet ümit edildiği ve mücadeleye devam edileceği bildirilmişti[47]. 
Kanuni Sultan Süleyman, Sivastan yola çıkarak; Koçhisar(Hafik), Kazlıgöl, Koyulhisar önüne varmış ve vaktiyle Fatihin iki defa, Yavuz Sultan Seliminde Çaldıran seferinde yürüdüğü anayolu tutarak, doğuya doğru Çeribaşı köyü, Azim çayırı, Gümüştekin, Kabakluca ova, Aktepe, Yassı Çimen, Karaviran yolu ile Erzincana (10 Safer 941/20 Ağustos 1534de) ulaşmıştı[48]. Erzincanda Sultan Süleymana Şirvan Beyi II.Şirvan Şah Halil (1524-1538)den bir elçi gelmişti[49]. 
Kanuni Sultan Süleyman Erzincandan kalkıp, Çubuk boğaz, Derbend-i Subha Hanı, Tercanı geçip, Kala-i Huban, Mama Hatun, Cinis ve Erzuruma vasıl olmuştu[50]. 
Bu sırada,Ulama Paşa öncü kuvvetlerle, İbrahim Paşadan evvel Tebrize girmiş, burada şehir eşrafı tarafından karşılanmıştı. Ulama Paşa, şehrin en büyük camisi olan Uzun Hasan Camiine giderek, Kanuni Sultan Süleyman adına hutbe okutup, para bastırmıştı. Daha sonra da Tebrizin anahtarlarını Osmanlı Padişahına göndererek: İranı isterseniz yanıma gelin, siz gelinceye kadar tamamını elimde tutacağım, Şah Tahmasb ki, şimdi Türkistan ile Horasanda Tatarlar ile uğraşıyor, savaşacak kuvvete sahip değildir. Irak ile Azerbaycan sizi bomboş beklemektedir. demekteydi[51] . 
Oysa, sefer Bağdatı zaptetmek maksadıyla ilan edilmişti. Siyaset ve savaşın hedefi bu olabilir, fakat ordunun harekat hedefi düşman ordusuydu.Seferin asıl hedefi ise yakın şarkta hakimiyetti[52]. Osmanlı ordusu başlangıçta Halep, Mardin ve Musul yolu ile Bağdata yürüyüş hazırlığı yapmış olduğu halde, sonradan Halep, Diyarbakır, Tebriz istikametinde İran hududuna doğru yürümeyi kararlaştırmıştı. 20 Haziran 1534 tarihine kadar Diyarbakırda toplanan Osmanlı askerleri; yeniçeri, sipahi, kapıkulları, Anadolu, Rum, Karaman, Halep, Şam, Dulkadır, Diyarbakır ve Kürdistan askerlerinden mürekkep yaklaşık ellibin kişi kadardı. Güneydoğu Anadolunun önemli bir şehri ve Akkoyunlulara başkentlik yapmış olan Diyarbakırdan 22 Haziran 1534de hareket eden Osmanlı ordusu, Bingöl yaylağında birçok kale ve şehrin anahtarlarını alarak, iki hafta kadar burada konakladıktan sonra, temmuz ayı başlarında Tebrize doğru yürümüşlerdi[53]. 

DİĞER YAZARLAR
Ahmet Acaroğlu
POLİTİK MAYINLAR  ve KÜLTÜREL TUZAKLAR 
Recep ÇINAR
Üç Sınıf İnsan!
ERCAN KERMAN
OSMANİYE’DEN SELAMLAR
Seyide ESEN
ETUS’la geçmişe yolculuk
Selçuk Duranlar
İHRACAT
Zafer Dereli
KALICI BİR REFAH PAYI UYGULAMASI İSTİYORUZ
MELTEM BABACIK (dytmeltembabacik@gmail.com) (inst: 360beslenme)
KIŞ MEVSİMİNDE ZAYIFLAMANIN YOLLARI
Şükrü Akıllı
EMEKLİYİ YOK SAYARSANIZ….
NURAN İKİZ
Bir Yeni Yıl Hikâyesi
Doç. Dr. Yeliz YEŞİL
Stresle Başa Çıkmak İçin Çeşitli Tavsiyeler
Numan Özgür METİN
GÜNÜBİRLİK GÖKÇEADA
TURAN ŞALLI (Roman Sivil Toplum Gönüllüsü)
Roman vatandaşlar nerede?
MUSTAFA ÇETİN
Alevilik ve toplumsal birlik
M. ENİS ŞENSEVER
Anadolu Uygarlıklarından İzler – Panel ve Sergi (3)
HAMİT PUHALOĞLU
Kefenin Cebi Yok…
ŞAHVER HÖBEK
Çocuklarda Nefes Farkındalığı
Mehmet Ali ESMER
BİR YANGIN HABERİNİN DÜŞÜNDÜRDÜĞÜ
OLCAY DAL
Cumhuriyet nedir ?
Ertan Çekiç
İNSANLARA NE İSTEDİĞİNİ SORSAYDIM, DAHA HIZLI GİDEN AT ÜRETİRDİM
CELİL ÖZCAN
SAKARYA ZAFERİ’NİN 100. YILI KUTLU OLSUN!
İHSAN KÖSE
İZ BIRAKANLAR
Hüseyin Erkin
FİYATLARI YÜKSELEN KİMYASAL GÜBRE FOTOĞRAFI
ÖZCAN AYGÜN
EDİRNE GAZİ OSMAN PAŞA ORTAOKULUNUN KAZANDIĞI ULUSAL BAŞARI VE ÇANAKKALE SAVAŞLARININ 106. YIL DÖNÜMÜ
MUSTAFA ERSOY
MUHALEFET ETMEK, BOZGUNCULUK MU? İHANET ETMEK Mİ?
Tülay Çağlarer
ATATÜRK ve ÇOCUK
Teoman ÖZÇUHACI
MESAFELER VE ÖLÇÜLER - ÖLÇÜTLER
Burhan Aytekin
19 Mayıs Gençlik Bayramı Kutlu Olsun
Yener Yaveroğlu
Allah’ın otu ıspanak neden beş lira?
ÜLKÜ VARLIK
TÜYAP DİYARBAKIR KİTAP FUARI (25/30 EYLÜL 2018) VE CAHIT SITKI TARANCI
Yaver Tetik
Sıcak Sulu Kalorifer Kazanı Yakma Talimatı:(4)
NEDİM ZOBAR
BÜYÜK ve KUTLU ZAFER
Mehmet Ali ESMER
Hüsnü Sarıgül
ABDULLAH GÜRGÜN
ŞAHVER HÖBEK